శ్రీ రుద్రం (నమక ప్రశ్నః)

సనాతన వైదిక వాఙ్మయంలో కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితలోని 4వ కాండమునందు విరాజిల్లే అత్యంత దివ్యమైన, ప్రాచీనమైన మరియు శక్తివంతమైన వేద మంత్ర రాజము "శ్రీ రుద్రం (నమక ప్రశ్నః)". వేదాలకు ఉపనిషత్తులు హృదయమైతే, యజుర్వేదానికి శ్రీ రుద్రం పరమ హృదయ స్థానమని వేద విద్వాంసుల వచనము.

శ్రీ రుద్రంలో 11 అనువాకాలు ఉన్నాయి. ప్రతి అనువాకంలోనూ పరమేశ్వరుని ఉగ్ర, శాంత, ప్రాకృతిక, నిరాకార మరియు విరాట్ స్వరూపాలకు శతసహస్ర నమస్కారాలు అర్పించబడతాయి కావున దీనికి "నమకము" (నమక ప్రశ్నః) అని పేరు వచ్చింది.

ఈ మహామంత్రం "ఓం నమస్తే రుద్ర మన్యవ ఉతో త ఇషవే నమః" (ఓ రుద్ర దేవా! నీ కోపమునకు, నీ బాణమునకు, నీ ధనుస్సునకు ప్రణామాలు) అనే ప్రార్థనతో ప్రారంభమై, పరమశివుని భీషణ రూపాన్ని ప్రసన్న రూపంగా మార్చమని వేడుకుంటుంది.

విశేషమేమిటంటే, జగత్పసిద్ధమైన "ఓం నమః శివాయ" అనే పంచాక్షరీ మహామంత్రము శ్రీ రుద్రంలోని 8వ అనువాకంలోనే ("నమః శివాయ చ శివతరాచ చ") ప్రథమంగా ఆవిర్భవించింది. నిత్యం శ్రీ రుద్ర పారాయణ లేదా రుద్రాభిషేకం చేయడం వల్ల నవగ్రహ పీడలు, ఆధివ్యాధులు నశించి మోక్ష ప్రాప్తి లభిస్తుంది.

---

శ్రీ రుద్ర నమక మంత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం లేదా రుద్రాభిషేకం చేయడం వల్ల కలిగే పవిత్ర ఫలితాలు:

• పంచమహా పాతక నాశనము: వేద ప్రమాణం ప్రకారం రుద్ర పారాయణం వల్ల బ్రహ్మహత్య, స్వర్ణస్తేయ మొదలైన సమస్త తీవ్ర పాపాలు క్షయమవుతాయి.
• శరీర & మానసిక ఆరోగ్య సిద్ధి: "భిషక్ తమం త్వా భిషజాంశృణోమి" — రుద్రుడు సమస్త వ్యాధులను నశింపజేసే ప్రథమ దివ్య వైద్యుడు (వైద్యనాథుడు).
• నవగ్రహ శాంతి & గ్రహదోష నివారణ: శని, రాహు, కేతు మొదలైన నవగ్రహ తీవ్ర దోషాలు రుద్రాభిషేకంతో శాంతిస్తాయి.
• అపమృత్యు నివారణ: 11వ అనువాకంలోని "త్రయంబకం యజామహే" మహామృత్యుంజయ మంత్ర స్మరణ వల్ల అకాల మృత్యువు నివారించబడుతుంది.
• జ్ఞాన & మోక్ష ప్రాప్తి: సాధకునికి చిత్త శుద్ధి, అక్షయమైన ఆత్మజ్ఞానము మరియు అంత్యమున రుద్ర లోక ప్రాప్తి లభిస్తాయి.

---

న్యాసము & ధ్యాన శ్లోకములు

ఓం అస్య శ్రీ రుద్రాధ్యాయ ప్రశ్న మహామంత్రస్య, అఘోర ఋషిః, అనుష్టుప్ ఛందః, సంకర్షణమూర్తి స్వరూపో యోऽసావాదిత్యః పరమపురుషః స ఏష రుద్రో దేవతా ।
నమః శివాయేతి బీజమ్, శివతరా యేతి శక్తిః, మహాదేవాయేతి కీలకమ్, శ్రీ సాంబసదాశివ ప్రసాద సిద్ధ్యర్థే జపే (అభిషేకే) వినియోగః ॥

---

ప్రథమానువాకః (1వ అనువాకము)

ఓం నమస్తే రుద్ర మన్యవ ఉతో త ఇషవే నమః ।
నమస్తే అస్తు ధన్వనే బాహుభ్యాముత తే నమః ॥ 1 ॥

యా తే రుద్ర శివా తనూరఘోరాऽపాపకాశినీ ।
తయా నస్తనువా శంతమయా గిరిశంతాభిచాకశీహి ॥ 2 ॥

యామిషుం గిరిశంత హస్తే బిభర్ష్యస్తవే ।
శివాం గిరిత్ర తాం కురు మా హింసీః పురుషం జగత్ ॥ 3 ॥

శివేన వచసా త్వా గిరిశాచ్ఛావదామసి ।
యథా నః సర్వమిజ్జగదయక్ష్మం సుమనా అసత్ ॥ 4 ॥

అధ్యవోచదధివక్తా ప్రథమో దైవ్యో భిషక్ ।
అహీంశచ్ఛ సర్వాంజంభయంతస్సర్వాశ్చ యాతుధాన్యః ॥ 5 ॥

అసౌ యస్తామ్రో అరుణ ఉత బభ్రూర్సుమంగళః ।
యే చేమాం రుద్రా పరితో దిక్షు శ్రితా సహస్రశోऽవైషాం హేడ ఈమహే ॥ 6 ॥

అసౌ యోऽవసర్పతి నీలగ్రీవో విలోహితః ।
ఉతైనం గోపా అదృశన్నదృశన్నుదహార్యః ।
ఉతైనం విశ్వా భూతాని స దృష్టో మృడయాతి నః ॥ 7 ॥

నమో అస్తు నీలగ్రీవాయ సహస్రాక్షాయ మీఢుషే ।
అథో యే అస్య సత్వానోऽహం తేభ్యోऽకరన్నమః ॥ 8 ॥

ప్రముంచ ధన్వనస్త్వముభయోరార్త్నియోర్జ్యామ్ ।
యాశ్చ తే హస్త ఇషవః పరా తా భగవో వప ॥ 9 ॥

అవతత్య ధనుస్త్వగ్ం సహస్రాక్ష శతేషుధే ।
నిశీర్య శల్యానాం ముఖా శివో నః సుమనా భవ ॥ 10 ॥

విజ్యం ధనుః కపర్దినో విశల్యో బాణవాగ్ం ఉత ।
అనేశన్నస్యేషవ ఆభురస్య నిషంగధిః ॥ 11 ॥

యా తే హేతిర్మీఢుష్టమ హస్తే బభూవ తే ధనుః ।
తయాऽస్మాన్ విశ్వతస్త్వమయక్ష్మయా పరిబ్బుజ ॥ 12 ॥

నమస్తే అస్త్వా యుధాయానాతతాయ ధృష్ణవే ।
ఉభాభ్యాముత తే నమో బాహుభ్యాం తవ ధన్వనే ॥ 13 ॥

పరి తే ధన్వనో హేతిరస్మాన్ వృణక్తు విశ్వతః ।
అథో య ఇషుధిస్తవారే అస్మన్నిధేహి తమ్ ॥ 14 ॥

---

ద్వితీయానువాకః నుండి ఏకాదశానువాకః

నమో హిరణ్య బాహవే సేనాన్యే దిశాం చ పతయే నమో
నమో వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యః పశూనాం పతయే నమో
నమః సస్పింజరాయ త్విషీమతే పథీనాం పతయే నమో
నమో బభ్లుశాయ వివ్యాధినేఽన్నానాం పతయే నమో
నమో హరికేశాయోపవీతినే పుష్టానాం పతయే నమో
నమో భవస్య హేత్యై జగతాం పతయే నమో
నమో రుద్రాయాతతావినే క్షేత్రాణాం పతయే నమో
నమస్సూతాయాహంత్యాయ వనానాం పతయే నమో
నమో రోహితాయ స్థపతయే వృక్షాణాం పతయే నమో
నమో మంత్రిణే వాణిజాయ కక్షాణాం పతయే నమో
నమో భువంతయే వారివస్కృతా-యౌషధీనాం పతయే నమో
నమ ఉచ్చైర్ఘోషాయాక్రందయతే పత్తీనాం పతయే నమో
నమః కృత్స్నవీతాయ ధావతే సత్త్వనాం పతయే నమః ॥ 2 ॥
నమః సహమానాయ నివ్యాధిన ఆవ్యాధినీనాం పతయే నమో
నమః కకుభాయ నిషంగిణే స్తేనానాం పతయే నమో
నమో నిషంగిణ ఇషుధిమతే తస్కరాణాం పతయే నమో
నమో వంచతే పరివంచతే స్తాయూనాం పతయే నమో
నమో నిచేరవే పరిచరాయారణ్యానాం పతయే నమో
నమః సృకావిభ్యో జిఘాగ్ంసద్భ్యో ముష్ణతాం పతయే నమో
నమోఽసిమద్భ్యో నక్తంచరద్భ్యః ప్రకృంతానాం పతయే నమో
నమ ఉష్ణీషిణే గిరిచరాయ కులుంచానాం పతయే నమో
నమ ఇషుమద్భ్యో ధన్వావిభ్యశ్చ వో నమో
నమ ఆతన్-వానేభ్యః ప్రతిదధానేభ్యశ్చ వో నమో
నమ ఆయచ్ఛద్భ్యో విసృజద్భ్యశ్చ వో నమో
నమోఽస్యద్భ్యో విద్యద్భ్యశ్చ వో నమో
నమ ఆసీనేభ్యః శయానేభ్యశ్చ వో నమో
నమః స్వపద్భ్యో జాగ్రద్భ్యశ్చ వో నమో
నమస్తిష్ఠద్భ్యో ధావద్భ్యశ్చ వో నమో
నమః సభాభ్యః సభాపతిభ్యశ్చ వో నమో
నమో అశ్వేభ్యోఽశ్వపతిభ్యశ్చ వో నమః ॥ 3 ॥
నమ ఆవ్యాధినీభ్యో వివిధ్యంతీభ్యశ్చ వో నమో
నమ ఉగణాభ్యస్తృగ్ం-హతీభ్యశ్చ వో నమో
నమో గృత్సేభ్యో గృత్సపతిభ్యశ్చ వో నమో
నమో వ్రాతేభ్యో వ్రాతపతిభ్యశ్చ వో నమో
నమో గణేభ్యో గణపతిభ్యశ్చ వో నమో
నమో విరూపేభ్యో విశ్వరూపేభ్యశ్చ వో నమో
నమో మహద్భ్యః, క్షుల్లకేభ్యశ్చ వో నమో
నమో రథిభ్యోఽరథేభ్యశ్చ వో నమో
నమో రథేభ్యో రథపతిభ్యశ్చ వో నమో
నమః సేనాభ్యః సేనానిభ్యశ్చ వో నమో
నమః, క్షత్తృభ్యః సంగ్రహీతృభ్యశ్చ వో నమో
నమస్తక్షభ్యో రథకారేభ్యశ్చ వో నమో
నమః కులాలేభ్యః కర్మారేభ్యశ్చ వో నమో
నమః పుంజిష్టేభ్యో నిషాదేభ్యశ్చ వో నమో
నమ ఇషుకృద్భ్యో ధన్వకృద్భ్యశ్చ వో నమో
నమో మృగయుభ్యః శ్వనిభ్యశ్చ వో నమో
నమ-శ్శ్వభ్య-శ్శ్వపతిభ్యశ్చ వో నమః ॥ 4 ॥
నమో భవాయ చ రుద్రాయ చ
నమః శర్వాయ చ పశుపతయే చ
నమో నీలగ్రీవాయ చ శితికంఠాయ చ
నమః కపర్దినే చ వ్యుప్తకేశాయ చ
నమః సహస్రాక్షాయ చ శతధన్వనే చ
నమో గిరిశాయ చ శిపివిష్టాయ చ
నమో మీఢుష్టమాయ చేషుమతే చ
నమో హ్రస్వాయ చ వామనాయ చ
నమో బృహతే చ వర్​షీయసే చ
నమో వృద్ధాయ చ సం​వృఀధ్వనే చ
నమో అగ్రియాయ చ ప్రథమాయ చ
నమ ఆశవే చాజిరాయ చ
నమః శీఘ్రియాయ చ శీభ్యాయ చ
నమ ఊర్మ్యాయ చావస్వన్యాయ చ
నమః స్రోతస్యాయ చ ద్వీప్యాయ చ ॥ 5 ॥
నమో జ్యేష్ఠాయ చ కనిష్ఠాయ చ
నమః పూర్వజాయ చాపరజాయ చ
నమో మధ్యమాయ చాపగల్భాయ చ
నమో జఘన్యాయ చ బుధ్నియాయ చ
నమః సోభ్యాయ చ ప్రతిసర్యాయ చ
నమో యామ్యాయ చ క్షేమ్యాయ చ
నమ ఉర్వర్యాయ చ ఖల్యాయ చ
నమః శ్లోక్యాయ చాఽవసాన్యాయ చ
నమో వన్యాయ చ కక్ష్యాయ చ
నమః శ్రవాయ చ ప్రతిశ్రవాయ చ
నమ ఆశుషేణాయ చాశురథాయ చ
నమః శూరాయ చావభిందతే చ
నమో వర్మిణే చ వరూథినే చ
నమో బిల్మినే చ కవచినే చ
నమః శ్రుతాయ చ శ్రుతసేనాయ చ ॥ 6 ॥
నమో దుందుభ్యాయ చాహనన్యాయ చ
నమో ధృష్ణవే చ ప్రమృశాయ చ
నమో దూతాయ చ ప్రహితాయ చ
నమో నిషంగిణే చేషుధిమతే చ
నమస్తీక్ష్ణేషవే చాయుధినే చ
నమః స్వాయుధాయ చ సుధన్వనే చ
నమః స్రుత్యాయ చ పథ్యాయ చ
నమః కాట్యాయ చ నీప్యాయ చ
నమః సూద్యాయ చ సరస్యాయ చ
నమో నాద్యాయ చ వైశంతాయ చ
నమః కూప్యాయ చావట్యాయ చ
నమో వర్​ష్యాయ చావర్​ష్యాయ చ
నమో మేఘ్యాయ చ విద్యుత్యాయ చ
నమ ఈధ్రియాయ చాతప్యాయ చ
నమో వాత్యాయ చ రేష్మియాయ చ
నమో వాస్తవ్యాయ చ వాస్తుపాయ చ ॥ 7 ॥
నమః సోమాయ చ రుద్రాయ చ
నమస్తామ్రాయ చారుణాయ చ
నమః శంగాయ చ పశుపతయే చ
నమ ఉగ్రాయ చ భీమాయ చ
నమో అగ్రేవధాయ చ దూరేవధాయ చ
నమో హంత్రే చ హనీయసే చ
నమో వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యో
నమస్తారాయ
నమశ్శంభవే చ మయోభవే చ
నమః శంకరాయ చ మయస్కరాయ చ
నమః శివాయ చ శివతరాయ చ
నమస్తీర్థ్యాయ చ కూల్యాయ చ
నమః పార్యాయ చావార్యాయ చ
నమః ప్రతరణాయ చోత్తరణాయ చ
నమ ఆతార్యాయ చాలాద్యాయ చ
నమః శష్ప్యాయ చ ఫేన్యాయ చ
నమః సికత్యాయ చ ప్రవాహ్యాయ చ ॥ 8 ॥
నమ ఇరిణ్యాయ చ ప్రపథ్యాయ చ
నమః కిగ్ంశిలాయ చ క్షయణాయ చ
నమః కపర్దినే చ పులస్తయే చ
నమో గోష్ఠ్యాయ చ గృహ్యాయ చ
నమస్తల్ప్యాయ చ గేహ్యాయ చ
నమః కాట్యాయ చ గహ్వరేష్ఠాయ చ
నమో హ్రదయ్యాయ చ నివేష్ప్యాయ చ
నమః పాగ్ం సవ్యాయ చ రజస్యాయ చ
నమః శుష్క్యాయ చ హరిత్యాయ చ
నమో లోప్యాయ చోలప్యాయ చ
నమ ఊర్వ్యాయ చ సూర్మ్యాయ చ
నమః పర్ణ్యాయ చ పర్ణశద్యాయ చ
నమోఽపగురమాణాయ చాభిఘ్నతే చ
నమ ఆక్ఖిదతే చ ప్రక్ఖిదతే చ
నమో వః కిరికేభ్యో దేవానాగ్ం హృదయేభ్యో
నమో విక్షీణకేభ్యో నమో విచిన్వత్కేభ్యో
నమ ఆనిర్ హతేభ్యో నమ ఆమీవత్కేభ్యః ॥ 9 ॥
ద్రాపే అంధసస్పతే దరిద్రన్నీలలోహిత ।
ఏషాం పురుషాణామేషాం పశూనాం మా భేర్మాఽరో మో ఏషాం కించనామమత్ ।
యా తే రుద్ర శివా తనూః శివా విశ్వాహభేషజీ ।
శివా రుద్రస్య భేషజీ తయా నో మృడ జీవసే ॥
ఇమాగ్ం రుద్రాయ తవసే కపర్దినే క్షయద్వీరాయ ప్రభరామహే మతిమ్ ।
యథా నశ్శమసద్ద్విపదే చతుష్పదే విశ్వం పుష్టం గ్రామే అస్మిన్ననాతురమ్ ।
మృడా నో రుద్రోత నో మయస్కృధి క్షయద్వీరాయ నమసా విధేమ తే ।
యచ్ఛం చ యోశ్చ మనురాయజే పితా తదశ్యామ తవ రుద్ర ప్రణీతౌ ।
మా నో మహాంతముత మా నో అర్భకం మా న ఉక్షంతముత మా న ఉక్షితమ్ ।
మా నోఽవధీః పితరం మోత మాతరం ప్రియా మా నస్తనువో రుద్ర రీరిషః ।
మా నస్తోకే తనయే మా న ఆయుషి మా నో గోషు మా నో అశ్వేషు రీరిషః ।
వీరాన్మా నో రుద్ర భామితోఽవధీర్​హవిష్మంతో నమసా విధేమ తే ।
ఆరాత్తే గోఘ్న ఉత పూరుషఘ్నే క్షయద్వీరాయ సుమ్నమస్మే తే అస్తు ।
రక్షా చ నో అధి చ దేవ బ్రూహ్యధా చ నః శర్మ యచ్ఛ ద్విబర్​హాః ।
స్తుహి శ్రుతం గర్తసదం-యుఀవానం మృగన్న భీమముపహత్నుముగ్రమ్ ।
మృడా జరిత్రే రుద్ర స్తవానో అన్యంతే అస్మన్నివపంతు సేనాః ।
పరిణో రుద్రస్య హేతిర్వృణక్తు పరి త్వేషస్య దుర్మతి రఘాయోః ।
అవ స్థిరా మఘవద్భ్య-స్తనుష్వ మీఢ్వస్తోకాయ తనయాయ మృడయ ।
మీఢుష్టమ శివతమ శివో నః సుమనా భవ ।
పరమే వృక్ష ఆయుధన్నిధాయ కృత్తిం-వఀసాన ఆచర పినాకం బిభ్రదాగహి ।
వికిరిద విలోహిత నమస్తే అస్తు భగవః ।
యాస్తే సహస్రగ్ం హేతయోన్యమస్మన్నివపంతు తాః ।
సహస్రాణి సహస్రధా బాహువోస్తవ హేతయః ।
తాసామీశానో భగవః పరాచీనా ముఖా కృధి ॥ 10 ॥
సహస్రాణి సహస్రశో యే రుద్రా అధి భూమ్యామ్ ।
తేషాగ్ం సహస్రయోజనేఽవధన్వాని తన్మసి ।
అస్మిన్మహత్యర్ణవేఽంతరిక్షే భవా అధి ।
నీలగ్రీవాః శితికంఠాః శర్వా అధః, క్షమాచరాః ।
నీలగ్రీవాః శితికంఠా దివగ్ం రుద్రా ఉపశ్రితాః ।
యే వృక్షేషు సస్పింజరా నీలగ్రీవా విలోహితాః ।
యే భూతానామధిపతయో విశిఖాసః కపర్దినః ।
యే అన్నేషు వివిధ్యంతి పాత్రేషు పిబతో జనాన్ ।
యే పథాం పథిరక్షయ ఐలబృదా యవ్యుధః ।
యే తీర్థాని ప్రచరంతి సృకావంతో నిషంగిణః ।
య ఏతావంతశ్చ భూయాగ్ంసశ్చ దిశో రుద్రా వితస్థిరే ।
తేషాగ్ం సహస్రయోజనేఽవధన్వాని తన్మసి ।
నమో రుద్రేభ్యో యే పృథివ్యాం-యేఀఽంతరిక్షే యే దివి యేషామన్నం-వాఀతో వర్​షమిషవస్తేభ్యో దశ ప్రాచీర్దశ దక్షిణా దశ ప్రతీచీ-ర్దశో-దీచీ-ర్దశోర్ధ్వాస్తేభ్యో నమస్తే నో మృడయంతు తే యం ద్విష్మో యశ్చ నో ద్వేష్టి తం-వోఀ జంభే దధామి ॥ 11 ॥

మహామృత్యుంజయ మంత్రః:
త్రయంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టివర్ధనమ్ ।
ఉర్వారుకమివ బంధనాన్మృత్యోర్ముక్షీయ మాऽమృతాత్ ॥

---

ఇత్యేతద్రుద్రసూక్తం యః పఠేన్నిత్యం సమాహితః ।
సర్వపాపవినిర్ముక్తః శివలోకే మహీయతే ॥

యా తే రుద్ర శివా తనూరఘోరాపాపకాశినీ ।
తయా నస్తనువా శంతమయా గిరిశంతాభిచాకశీహి ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ రుద్ర నమక ప్రశ్న ఫలశృతి నందు వైదిక ఋషులు ఈ విధంగా శలవిచ్చారు:

ఎవరైతే నిశ్చలమైన మనస్సుతో ప్రతిరోజూ శ్రీ రుద్ర నమక మంత్రాన్ని పారాయణం చేస్తారో లేదా శ్రవణం చేస్తారో, వారు సకల కల్మషాలు, పాపాల నుండి విముక్తులై అంత్యమున శివ సాయుజ్యాన్ని/శాశ్వత ముక్తిని పొందుతారు.

---

ఓం నమః శివాయ!
నమః శంభవే చ మయోభవే చ నమః శంకరాయ చ మయస్కరాయ చ నమః శివాయ చ శివతరాచ చ ॥
త్రయంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టివర్ధనమ్ ఉర్వారుకమివ బంధనాన్మృత్యోర్ముక్షీయ మాऽమృతాత్ ॥

ఓ శంభో! శ్రీ సాంబసదాశివా!
మాలోని పాపాలను, అపమృత్యు భయాలను తొలగించి, నీ దివ్య పంచాక్షరీ జ్ఞానాన్ని, శాంతిని ప్రసాదించుము.

ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---

---

---

శ్రీ రుద్రం వైదిక వాఙ్మయంలో అత్యున్నత శిఖరం:

1. పంచాక్షరి జన్మస్థానం: సమస్త మంత్రాలకు శిరోమణి అయిన "ఓం నమః శివాయ" మంత్రం శ్రీ రుద్ర నమకము లోని 8వ అనువాకంలో ప్రాణ ప్రతిష్ఠ పొందింది.
2. సర్వాంతర్యామి తత్త్వము: శివుడు కేవలం పవిత్రులైన సాధకులలోనే కాక సృష్టిలోని ప్రతి అణువులోను, చోరులలోను, వృక్షాలలోను, సముద్రాలలోను నిండి ఉన్నాడని వేదం ప్రబోధిస్తుంది.
3. రుద్రాభిషేక మహిమ: ఆవు పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పండ్ల రసాలు మరియు గంగాజలంతో శ్రీ రుద్రం పఠిస్తూ చేసే అభిషేకమే "రుద్రాభిషేకము". ఇది సర్వ గ్రహ దోషాలను శాంతింపజేస్తుంది.

---

• 1వ అనువాకం: ఓ రుద్రుడా! నీ కోపానికి, బాణాలకు నమస్కారం. నీ శాంత రూపంతో మమ్ములను రక్షించుము.
• 2–4 అనువాకాలు: పచ్చని జుట్టు గల వృక్షాల రూపంలో, సైన్యాధ్యక్షునిగా, సృష్టిలోని సమస్త జీవులలో ఉన్న శివునికి ప్రణామాలు.
• 5–7 అనువాకాలు: పశుపతి, నీలకంఠుడు, శంభుడు, శంకరుడైన పరమేశ్వరునికి నమస్కారాలు.
• 8వ అనువాకం: సుఖాన్ని ఇచ్చే శంభునికి, పరమ మంగళకరుడైన "శివ" రూపికి నమస్కారం.
• 9–11 అనువాకాలు: సంసార నదిని దాటించే నావికుడికి ప్రణామాలు; పిల్లలను, పశువులను రక్షించమని, మహామృత్యుంజయ మంత్రంతో వేడుకోలు.

---