శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్రం

సనాతన ధర్మంలో పరమశివుని అపరిమితమైన మహిమను, అనంత తత్త్వాన్ని వర్ణించే అత్యంత ప్రామాణికమైన, ప్రసిద్ధమైన స్తోత్రం "శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్రం". ఈ దివ్య స్తోత్రాన్ని గంధర్వ రాజైన పుష్పదంత గంధర్వుడు విరచించారు.

పురాణ కథనం ప్రకారం, పుష్పదంత గంధర్వుడు ప్రతిరోజూ కాశీ రాజైన చిత్రరథుని పూజా వనంలోని పవిత్రమైన దివ్య పుష్పాలను అదృశ్యరూపంలో కోసుకుని వెళ్లి శివునికి పూజించేవాడు. రాజు ఆ దొంగతనాన్ని కనిపెట్టలేక, వనంలో శివ నిర్మాల్యాన్ని (శివునికి అర్పించిన నిర్మాల్య పూలను) పరిచాడు. అజ్ఞానంగా శివ నిర్మాల్యాన్ని అడుగుపెట్టిన పుష్పదంత గంధర్వునికి గంధర్వ సిద్ధులు (అదృశ్య శక్తులు) నశించిపోయాయి.

తన తప్పును తెలుసుకున్న పుష్పదంత గంధర్వుడు, పరమశివుని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి అతి గంభీరమైన వేదాంత శైలిలో 43 దివ్య శ్లోకాలతో "శివ మహిమ్న స్తోత్రము"ను గానం చేశాడు. గంధర్వుని అద్భుతమైన స్తుతికి ప్రసన్నుడైన పరమేశ్వరుడు అతనికి తిరిగి గంధర్వ శక్తులను, సంపూర్ణ పాప విముక్తిని అనుగ్రహించాడు.

ఈ స్తోత్రంలో 43 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఇందులో శివుని నిరాకార, సాకార తత్త్వాలు, త్రిమూర్తి కారకత్వాలు, క్షీరసాగర మథనం, త్రిపుర సంహారము మరియు రావణాసురుని గర్వభంగ ఘట్టాలు మనోహరంగా వర్ణించబడ్డాయి.

---

శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితాలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:

• సకల పాప విముక్తి: "సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే" — బ్రహ్మహత్యాది పంచమహా పాతకాలు మరియు తెలిసీ తెలియక చేసిన సమస్త పాపాలు నశిస్తాయి.
• శ్రీహరి-శివ కటాక్షము: శివ మహిమ్న పారాయణ వల్ల శివునితో పాటు శ్రీమన్నారాయణుని దివ్య అనుగ్రహం కూడా లభిస్తుంది.
• విద్యా & కవితా సిద్ధి: సాధకునికి అద్భుతమైన వాగ్మిత్వము, వేదాంత విజ్ఞానము మరియు సాహితీ ప్రావీణ్యం లభిస్తాయి.
• అపమృత్యు భయ నాశనము: నిత్య పారాయణ వల్ల అకాల మృత్యు భయాలు, అనారోగ్యాలు తొలగి ఆయుస్సు వృద్ధి చెందుతుంది.
• శివలోక ప్రాప్తి: ఈ స్తోత్రం పఠించే భక్తుడు ఇహంలో అష్టైశ్వర్యాలు పొంది అంత్యమున శివ సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.

---

మహిమ్నః పారం తే పరమవిదుషో యద్యసదృశీ
స్తుతిర్బ్రహ్మాదీనామపి తదవసన్నాస్త్వయి గిరః ।
అథావాచ్యాః సర్వః స్వమతిపరిణామావధి గృణన్
మమాప్యేష స్తోత్రే హర నిరపవాదః పరికరః ॥ 1 ॥

అతీతః పన్థానం తవ చ మహనీయస్య మనసో
గిరామగమ్యోజ్యోతిః క్షితీజలమరుద్వ్యోమమహతామ్ ।
అథాత్మానం ధ్యాత్వోత్తమకవిరవోచత్ స్వవచసా
మమాప్యేష స్తోత్రే హర నిరపవాదః పరికరః ॥ 2 ॥

తవైశ్వర్యం యత్తజ్జగదుదయరక్షాప్రళయకృత్
త్రయీవస్తు వ్యస్తం తిసృభిరతిభేదాం తనుభృతామ్ ।
అభవ్యోనామస్మిన్ వరద రమణీయామరమయీం
కిమేతేభ్యో మూఢాః కుమతమయమర్థం ప్రదధతే ॥ 3 ॥

కిమీహః కిఙ్కాయః స ఖలు కిముపాయస్త్రిభువనం
కిమాధారో ధాతా సృజతి కిముపాదానఇతి చ ।
అతర్క్యైశ్వర్యే త్వయ్యనవసరదుఃస్థో హతధియః
కుతర్కోऽయం కాంశిత్ ముఖరయతి మోహాయ జగతామ్ ॥ 4 ॥

అజానాదాలోకం పరమమమరాణామపి సతాం
తవాసీద్దైత్యారీన్ సురవరవిశేషాన్న విదధుః ।
అహో మహాతాత్మ్యం తవ వరద సేవ్యం విదధతాం
న కశ్చిత్ క్షోభాయ ప్రభవతి భవానిత్యకరుణా ॥ 5 ॥

అజన్మానో లోకాః కిమవయవవంతోఽపి జగతాం
అధిష్ఠాతారం కిం భవవిధిరనాదృత్య భవతి ।
అనీశో వా కుర్యాద్ భువనజననే కః పరికరో
యతో మందాస్త్వాం ప్రత్యమరవర సంశేరత ఇమే ॥ 6 ॥
త్రయీ సాంఖ్యం యోగః పశుపతిమతం వైష్ణవమితి
ప్రభిన్నే ప్రస్థానే పరమిదమదః పథ్యమితి చ ।
రుచీనాం వైచిత్ర్యాదృజుకుటిల నానాపథజుషాం
నృణామేకో గమ్యస్త్వమసి పయసామర్ణవ ఇవ ॥ 7 ॥
మహోక్షః ఖట్వాంగం పరశురజినం భస్మ ఫణినః
కపాలం చేతీయత్తవ వరద తంత్రోపకరణమ్ ।
సురాస్తాం తామృద్ధిం దధతి తు భవద్భ్రూప్రణిహితాం
న హి స్వాత్మారామం విషయమృగతృష్ణా భ్రమయతి ॥ 8 ॥
ధ్రువం కశ్చిత్ సర్వం సకలమపరస్త్వధ్రువమిదం
పరో ధ్రౌవ్యాఽధ్రౌవ్యే జగతి గదతి వ్యస్తవిషయే ।
సమస్తేఽప్యేతస్మిన్ పురమథన తైర్విస్మిత ఇవ
స్తువన్​ జిహ్రేమి త్వాం న ఖలు నను ధృష్టా ముఖరతా ॥ 9 ॥
తవైశ్వర్యం యత్నాద్ యదుపరి విరించిర్హరిరధః
పరిచ్ఛేత్తుం యాతావనలమనలస్కంధవపుషః ।
తతో భక్తిశ్రద్ధా-భరగురు-గృణద్భ్యాం గిరిశ యత్
స్వయం తస్థే తాభ్యాం తవ కిమనువృత్తిర్న ఫలతి ॥ 10 ॥
అయత్నాదాసాద్య త్రిభువనమవైరవ్యతికరం
దశాస్యో యద్బాహూనభృత రణకండూ-పరవశాన్ ।
శిరఃపద్మశ్రేణీ-రచితచరణాంభోరుహ-బలేః
స్థిరాయాస్త్వద్భక్తేస్త్రిపురహర విస్ఫూర్జితమిదమ్ ॥ 11 ॥
అముష్య త్వత్సేవా-సమధిగతసారం భుజవనం
బలాత్ కైలాసేఽపి త్వదధివసతౌ విక్రమయతః ।
అలభ్యా పాతాలేఽప్యలసచలితాంగుష్ఠశిరసి
ప్రతిష్ఠా త్వయ్యాసీద్ ధ్రువముపచితో ముహ్యతి ఖలః ॥ 12 ॥
యదృద్ధిం సుత్రామ్ణో వరద పరమోచ్చైరపి సతీం
అధశ్చక్రే బాణః పరిజనవిధేయత్రిభువనః ।
న తచ్చిత్రం తస్మిన్ వరివసితరి త్వచ్చరణయోః
న కస్యాప్యున్నత్యై భవతి శిరసస్త్వయ్యవనతిః ॥ 13 ॥
అకాండ-బ్రహ్మాండ-క్షయచకిత-దేవాసురకృపా
విధేయస్యాఽఽసీద్​ యస్త్రినయన విషం సంహృతవతః ।
స కల్మాషః కంఠే తవ న కురుతే న శ్రియమహో
వికారోఽపి శ్లాఘ్యో భువన-భయ- భంగ- వ్యసనినః ॥ 14 ॥
అసిద్ధార్థా నైవ క్వచిదపి సదేవాసురనరే
నివర్తంతే నిత్యం జగతి జయినో యస్య విశిఖాః ।
స పశ్యన్నీశ త్వామితరసురసాధారణమభూత్
స్మరః స్మర్తవ్యాత్మా న హి వశిషు పథ్యః పరిభవః ॥ 15 ॥
మహీ పాదాఘాతాద్ వ్రజతి సహసా సంశయపదం
పదం విష్ణోర్భ్రామ్యద్ భుజ-పరిఘ-రుగ్ణ-గ్రహ- గణమ్ ।
ముహుర్ద్యౌర్దౌస్థ్యం యాత్యనిభృత-జటా-తాడిత-తటా
జగద్రక్షాయై త్వం నటసి నను వామైవ విభుతా ॥ 16 ॥
వియద్వ్యాపీ తారా-గణ-గుణిత-ఫేనోద్గమ-రుచిః
ప్రవాహో వారాం యః పృషతలఘుదృష్టః శిరసి తే ।
జగద్ద్వీపాకారం జలధివలయం తేన కృతమితి
అనేనైవోన్నేయం ధృతమహిమ దివ్యం తవ వపుః ॥ 17 ॥
రథః క్షోణీ యంతా శతధృతిరగేంద్రో ధనురథో
రథాంగే చంద్రార్కౌ రథ-చరణ-పాణిః శర ఇతి ।
దిధక్షోస్తే కోఽయం త్రిపురతృణమాడంబర-విధిః
విధేయైః క్రీడంత్యో న ఖలు పరతంత్రాః ప్రభుధియః ॥ 18 ॥
హరిస్తే సాహస్రం కమల బలిమాధాయ పదయోః
యదేకోనే తస్మిన్​ నిజముదహరన్నేత్రకమలమ్ ।
గతో భక్త్యుద్రేకః పరిణతిమసౌ చక్రవపుషః
త్రయాణాం రక్షాయై త్రిపురహర జాగర్తి జగతామ్ ॥ 19 ॥
క్రతౌ సుప్తే జాగ్రత్​ త్వమసి ఫలయోగే క్రతుమతాం
క్వ కర్మ ప్రధ్వస్తం ఫలతి పురుషారాధనమృతే ।
అతస్త్వాం సంప్రేక్ష్య క్రతుషు ఫలదాన-ప్రతిభువం
శ్రుతౌ శ్రద్ధాం బద్ధ్వా దృఢపరికరః కర్మసు జనః ॥ 20 ॥
క్రియాదక్షో దక్షః క్రతుపతిరధీశస్తనుభృతాం
ఋషీణామార్త్విజ్యం శరణద సదస్యాః సుర-గణాః ।
క్రతుభ్రంశస్త్వత్తః క్రతుఫల-విధాన-వ్యసనినః
ధ్రువం కర్తుః శ్రద్ధా-విధురమభిచారాయ హి మఖాః ॥ 21 ॥
ప్రజానాథం నాథ ప్రసభమభికం స్వాం దుహితరం
గతం రోహిద్​ భూతాం రిరమయిషుమృష్యస్య వపుషా ।
ధనుష్పాణేర్యాతం దివమపి సపత్రాకృతమముం
త్రసంతం తేఽద్యాపి త్యజతి న మృగవ్యాధరభసః ॥ 22 ॥
స్వలావణ్యాశంసా ధృతధనుషమహ్నాయ తృణవత్
పురః ప్లుష్టం దృష్ట్వా పురమథన పుష్పాయుధమపి ।
యది స్త్రైణం దేవీ యమనిరత దేహార్ధ-ఘటనాత్
అవైతి త్వామద్ధా బత వరద ముగ్ధా యువతయః ॥ 23 ॥
శ్మశానేష్వాక్రీడా స్మరహర పిశాచాః సహచరాః
చితా-భస్మాలేపః స్రగపి నృకరోటీ-పరికరః ।
అమంగల్యం శీలం తవ భవతు నామైవమఖిలం
తథాపి స్మర్తౄణాం వరద పరమం మంగలమసి ॥ 24 ॥
మనః ప్రత్యక్చిత్తే సవిధమవిధాయాత్త-మరుతః
ప్రహృష్యద్రోమాణః ప్రమద-సలిలోత్సంగతి-దృశః ।
యదాలోక్యాహ్లాదం హ్రద ఇవ నిమజ్యామృతమయే
దధత్యంతస్తత్త్వం కిమపి యమినస్తత్ కిల భవాన్ ॥ 25 ॥
త్వమర్కస్త్వం సోమస్త్వమసి పవనస్త్వం హుతవహః
త్వమాపస్త్వం వ్యోమ త్వము ధరణిరాత్మా త్వమితి చ ।
పరిచ్ఛిన్నామేవం త్వయి పరిణతా బిభ్రతి గిరం
న విద్మస్తత్తత్త్వం వయమిహ తు యత్ త్వం న భవసి ॥ 26 ॥
త్రయీం తిస్రో వృత్తీస్త్రిభువనమథో త్రీనపి సురాన్
అకారాద్యైర్వర్ణైస్త్రిభిరభిదధత్ తీర్ణవికృతి ।
తురీయం తే ధామ ధ్వనిభిరవరుంధానమణుభిః
సమస్తం వ్యస్తం త్వాం శరణద గృణాత్యోమితి పదమ్ ॥ 27 ॥
భవః శర్వో రుద్రః పశుపతిరథోగ్రః సహ మహాన్
తథా భీమేశానావితి యదభిధానాష్టకమిదమ్ ।
అముష్మిన్ ప్రత్యేకం ప్రవిచరతి దేవ శ్రుతిరపి
ప్రియాయాస్మైధామ్నే ప్రణిహిత-నమస్యోఽస్మి భవతే ॥ 28 ॥
నమో నేదిష్ఠాయ ప్రియదవ దవిష్ఠాయ చ నమః
నమః క్షోదిష్ఠాయ స్మరహర మహిష్ఠాయ చ నమః ।
నమో వర్షిష్ఠాయ త్రినయన యవిష్ఠాయ చ నమః
నమః సర్వస్మై తే తదిదమితిసర్వాయ చ నమః ॥ 29 ॥
బహుల-రజసే విశ్వోత్పత్తౌ భవాయ నమో నమః
ప్రబల-తమసే తత్ సంహారే హరాయ నమో నమః ।
జన-సుఖకృతే సత్త్వోద్రిక్తౌ మృడాయ నమో నమః
ప్రమహసి పదే నిస్త్రైగుణ్యే శివాయ నమో నమః ॥ 30 ॥
కృశ-పరిణతి-చేతః క్లేశవశ్యం క్వ చేదం
క్వ చ తవ గుణ-సీమోల్లంఘినీ శశ్వదృద్ధిః ।
ఇతి చకితమమందీకృత్య మాం భక్తిరాధాద్
వరద చరణయోస్తే వాక్య-పుష్పోపహారమ్ ॥ 31 ॥

అసితగిరిసమం స్యాత్ కజ్జలం సిన్ధుపాత్రే
సురతరువరశాఖా లేఖనీ పత్రముర్వీ ।
లిఖతి యది గృహిత్వా శారదా సర్వకాలం
తదపి తవ గుణానామీశ పారం న యాతి ॥ 32 ॥

అఘోరాన్నాపరో మన్త్రో నాస్తి తత్త్వం గురోః పరమ్ ।
శివాన్నాత్పరతరం నాస్తి నాస్తి తత్త్వం మహేశ్వరాత్ ॥ 33 ॥

అహరహరనవద్యం ధూర్జటేః స్తోత్రమేతత్
పఠతి పరమభక్త్యా శుద్ధ-చిత్తః పుమాన్ యః ।
స భవతి శివలోకే రుద్రతుల్యస్తథాఽత్ర
ప్రచురతర-ధనాయుః పుత్రవాన్ కీర్తిమాంశ్చ ॥ 34 ॥
మహేశాన్నాపరో దేవో మహిమ్నో నాపరా స్తుతిః ।
అఘోరాన్నాపరో మంత్రో నాస్తి తత్త్వం గురోః పరమ్ ॥ 35 ॥
దీక్షా దానం తపస్తీర్థం జ్ఞానం యాగాదికాః క్రియాః ।
మహిమ్నస్తవ పాఠస్య కలాం నార్హంతి షోడశీమ్ ॥ 36 ॥
కుసుమదశన-నామా సర్వ-గంధర్వ-రాజః
శశిధరవర-మౌలేర్దేవదేవస్య దాసః ।
స ఖలు నిజ-మహిమ్నో భ్రష్ట ఏవాస్య రోషాత్
స్తవనమిదమకార్షీద్ దివ్య-దివ్యం మహిమ్నః ॥ 37 ॥
సురగురుమభిపూజ్య స్వర్గ-మోక్షైక-హేతుం [సురవరమునిపూజ్యం స్వర్గ-మోక్షైక-హేతుం]
పఠతి యది మనుష్యః ప్రాంజలిర్నాన్య-చేతాః ।
వ్రజతి శివ-సమీపం కిన్నరైః స్తూయమానః
స్తవనమిదమమోఘం పుష్పదంతప్రణీతమ్ ॥ 38 ॥
శ్రీ పుష్పదంత-ముఖ-పంకజ-నిర్గతేన
స్తోత్రేణ కిల్బిష-హరేణ హర-ప్రియేణ ।
కంఠస్థితేన పఠితేన సమాహితేన
సుప్రీణితో భవతి భూతపతిర్మహేశః ॥ 43 ॥
ఆసమాప్తమిదం స్తోత్రం పుణ్యం గంధర్వ-భాషితమ్ ।
అనౌపమ్యం మనోహారి సర్వమీశ్వరవర్ణనమ్ ॥ 39 ॥
తవ తత్త్వం న జానామి కీదృశోఽసి మహేశ్వర ।
యాదృశోఽసి మహాదేవ తాదృశాయ నమో నమః ॥ 41 ॥

---

శ్రీపుష్పదన్తముఖపఙ్కజనిర్గతేన
స్తోత్రేణ కిల్బిషహరేణ హరప్రియేణ ।
కణ్ఠస్థితేన పఠితేన సమాహితాత్మా
సుప్రీణితో భవతి భూతపతిర్మహేశః ॥ 42 ॥

ఇత్యేషా వాఙ్మయీ పూజా శ్రీమచ్ఛఙ్కరపాదయః ।
అర్పితా తేన దేవేశః ప్రసీదతు సదా శివః ॥ 43 ॥

ఇతి శ్రీపుష్పదన్తవిరచితం శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్ర ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడింది:

1. పుష్పదంత గంధర్వుని ముఖ పద్మం నుండి ఆవిర్భవించిన, సకల పాపాలను నశింపజేసే ఈ దివ్య స్తోత్రాన్ని నిశ్చల మనస్సుతో కంఠస్థం చేసి పారాయణం చేసే సాధకుని పట్ల భూతపతియైన మహేశ్వరుడు నిరంతరం ప్రసన్నుడవుతాడు.
2. శ్లోకం 32 యందు శంకరాచార్యులవారు/పుష్పదంతుడు ఈ విధంగా కీర్తించారు: "కజ్జలగిరి (నల్లని పర్వతం) ని సిరాగా, సముద్రాన్ని కాళీ పాత్రగా, దేవతా వృక్ష శాఖను కలంగా, సమస్త భూమిని కాగితంగా చేసుకుని స్వయంగా సరస్వతీ దేవి సర్వకాలాలలో లిఖించినప్పటికీ ఓ ఈశ్వరా! నీ గుణ మహిమల అంతాన్ని చేరలేదు."

---

ఓం నమః శివాయ!
అసితగిరిసమం స్యాత్ కజ్జలం సింధుపాత్రే సురతరువరశాఖా లేఖనీ పత్రముర్వీ ।
లిఖతి యది గృహిత్వా శారదా సర్వకాలం తదపి తవ గుణానామీశ పారం న యాతి ॥

ఓ విశ్వేశ్వరా! శ్రీకాంత సేవితా! పరమేశ్వరా!
మాలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, నీ అనంత మహిమను ధ్యానించే జ్ఞానాన్ని, నిశ్చల భక్తిని ప్రసాదించుము.

ఓం నమో నీలకంఠాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---

---

శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్ర రచయిత పుష్పదంత గంధర్వుడు. పుష్పదంతుడు పరమశివుని పరమ భక్తుడైన గంధర్వ సమ్రాట్.

శివ నిర్మాల్య అపరాధం వల్ల తన దివ్య శక్తులు నశించినప్పుడు, శివుని కరుణకై ఆయన ఆశువుగా గానం చేసిన ఈ స్తోత్రం సంస్కృత సాహిత్య చరిత్రలోనే అత్యుత్తమ శైవ కావ్యంగా శతాబ్దాలుగా విరాజిల్లుతోంది.

---

శ్రీ శివ మహిమ్న స్తోత్రం శైవ సిద్ధాంతానికి మరియు అద్వైత వేదాంతానికి రక్షా కవచము:

1. సరస్వతీ దేవి లేఖనీ ఉపమానం: 32వ శ్లోకంలో సముద్రం ఇంకు పాత్రగా, పర్వతం సిరాగా సరస్వతి రాసినా శివుని మహిమ అంతం కాదని చెప్పడం ప్రపంచ సాహిత్యానికే మకుటం.
2. త్రిమూర్తి ఐక్యత: 3వ శ్లోకం బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర రూపాలు ఒక్కటే పరబ్రహ్మానికి విభిన్న కారకత్వాలని స్పష్టం చేస్తుంది.
3. మధుర భక్తి & జ్ఞాన సమన్వయం: శివుని రూపం వర్ణనాతీతమని చెబుతూనే, సాధకుని పరిమిత బుద్ధికి తోచినట్లు స్తుతించడం తప్పు కాదని శోధించడం దీని వైశిష్ట్యం.

---

• 1–5 శ్లోకాలు: బ్రహ్మాది దేవతల వాక్కులకూ అందని శివ మహిమను, తన పరిమిత బుద్ధితో స్తుతించడానికి గంధర్వుడు అనుమతి కోరుట.
• 6–15 శ్లోకాలు: సృష్టి, స్థితి, లయ కారణమైన త్రిమూర్తి స్వరూపము మరియు సంసార రక్షక తత్త్వ వర్ణన.
• 16–25 శ్లోకాలు: త్రిపుర సంహారము, రావణ గర్వభంగము, కామదహనము మరియు గంగాధరణ లీలల శ్రావ్య వర్ణన.
• 26–35 శ్లోకాలు: ఓంకార తత్త్వము, అఘోర మంత్ర ప్రాశస్త్యము మరియు శారదా లేఖనీ శ్లోక వైభవము.
• 36–43 శ్లోకాలు (ఫలశృతి): ఈ స్తోత్ర పారాయణ వల్ల లభించే సకల పాప నాశనము మరియు శివ సాయుజ్య ప్రాప్తి.

---