శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్రం

సనాతన ధర్మంలో పరమశివుని నిరాకార, సాకార దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని స్తుతించే అత్యంత లయాత్మకమైన, శక్తివంతమైన స్తోత్రం "శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్రం". ఈ మహత్తర స్తోత్రాన్ని 16వ శతాబ్దానికి చెందిన శ్రీరామచరితమానస రచయిత, మహద్భక్తుడు శ్రీ గోస్వామి తులసీదాస మహాశయుడు విరచించారు.

ఈ స్తోత్రం శ్రీరామచరితమానసమునందలి ఉత్తర కాండమునందు లభిస్తుంది. కాశీ దివ్య క్షేత్రంలో ఒక విప్రుడు (కాకభుశుండి ఉపాఖ్యానంలో గురువు) పరమశివుని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి పఠించిన అద్భుతమైన శివ స్తుతి ఇది.

ఈ స్తోత్రం "నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం" అనే జగత్పసిద్ధమైన శ్లోకంతో ప్రారంభమవుతుంది. "రుద్ర" అనగా దుఃఖాన్ని నాశనం చేసేవాడు మరియు వేదాలలో స్తుతింపబడే పరమేశ్వరుడు అని అర్థం.

శ్రీ రుద్రాష్టకంలో 8 మూల శ్లోకాలు మరియు 1 ఫలశృతి శ్లోకం ఉన్నాయి. శంకరుని తుషారాద్రి శోభ, గంగాధర తత్త్వం, నీలకంఠ రూపం, త్రిశూల ధారణ మరియు అద్వైత నిర్వాణ స్వరూపాలను తులసీదాస్ అత్యంత సుందరంగా వర్ణించారు. ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే లేదా ప్రదోష వేళ యందు ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల జరామరణ దుఃఖాలు తొలగి పరమేశ్వరుని ప్రసన్నత లభిస్తుంది.

---

శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితాలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:

• శివ ప్రసన్నత (శీఘ్ర అనుగ్రహము): "తేషాం శంభుః ప్రసీదతి" — భక్తితో ఈ స్తోత్రం పఠించే భక్తుల పట్ల పరమశివుడు శీఘ్రంగా ప్రసన్నుడవుతాడు.
• సకల సంతాప నాశనము: జీవితంలో ఎదురయ్యే త్రివిధ తాపాలు (ఆధ్యాత్మిక, ఆధిభౌతిక, ఆధిదైవిక) మరియు మానసిక శోకం నశిస్తాయి.
• శాంతి & సుఖ ప్రాప్తి: హృదయంలో నిశ్చలమైన ప్రశాంతత, అభయము మరియు ఆనందం ప్రాప్తిస్తాయి.
• పాపక్షయము & భయ విముక్తి: జరా, జన్మ, మరణ భయాలు తొలగి సాధకునికి శివ సాయుజ్య మార్గం సుగమమవుతుంది.
• దుష్టగ్రహ శమనం: శని, రాహు, కేతు మొదలైన నవగ్రహ దోషాలు నివారించబడతాయి.

---

నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం
విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ ।
నిజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీహం
చిదాకాశమాకాశవాసం భజేऽహమ్ ॥ 1 ॥

నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం
గిరా జ్ఞాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ ।
కరాలం మహాకాల కాలం కృపాలం
గుణాగా రసంసారపారం నతోऽహమ్ ॥ 2 ॥

తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం
మనోభూత కోటిప్రభా శ్రీ శరీరం ।
స్ఫురన్మౌళి కల్లోలినీ చారు గంగా
లసద్భాల బాలేన్దు కంఠే భుజంగా ॥ 3 ॥

చలత్కుండలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం
ప్రసన్నాసనం నీలకంఠం దయాలమ్ ।
మృగాధీశచర్మాంబరం ముండమాలం
ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి ॥ 4 ॥

ప్రచండం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేషం
అఖండం అజం భానుకోటిప్రకాశమ్ ।
త్రయీశూల నిర్మూలనం శూలపాణిం
భజేऽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ ॥ 5 ॥

కలాతీత కల్యాణ కల్పాంతకారీ
సదా సజ్జనానందదాతా పురారీ ।
చిదానంద సందోహ మోహాకారీ
ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥ 6 ॥

న యావద్ ఉమానాథ పాదారవిందం
భజంతీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ ।
న తావత్ సుఖం శాంతి సంతాపనాశం
ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాస ॥ 7 ॥

న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం
నతోऽహం సదా సర్వదా శంభు తుభ్యమ్ ।
జరాజన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం
ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శంభో ॥ 8 ॥

---

రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే ।
యే పఠంతి నరా భక్త్యా తేషాం శంభుః ప్రసీదతి ॥ 9 ॥

ఇతి శ్రీరామచరితమానసే ఉత్తరకాండే శ్రీతులసీదాసవిరచితం శ్రీరుద్రాష్టకస్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్ర ఫలశృతి నందు శ్రీ తులసీదాస మహాశయుడు ఈ విధంగా ఫలాన్ని ఆశీర్వదించారు:

పరమశివుని (హరుని) ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి విప్రునిచే గానం చేయబడిన ఈ పవిత్రమైన రుద్రాష్టక స్తోత్రాన్ని ఎవరైతే భక్తితో పారాయణం చేస్తారో, వారి పట్ల శంభుడైన పరమేశ్వరుడు నిరంతరం ప్రసన్నుడై అభయాన్ని, సర్వ శ్రేయస్సును అనుగ్రహిస్తాడు.

---

ఓం నమః శివాయ!
నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ ।
ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥

ఓ ఉమానాథా! నీలకంఠా! కరుణాసముద్రా!
మాలోని అజ్ఞానమనే తాపాన్ని తొలగించి నీ దివ్య పాదారవిందాలలో నిశ్చలమైన భక్తిని ప్రసాదించుము. మా హృదయాలలో సదా నీ దివ్య మంగళ రూప ధ్యానము నిలిచియుండుగాక.

ఓం నమో నీలకంఠాయ! శంభో శంకర!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---

---

శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్ర రచయిత శ్రీ గోస్వామి తులసీదాస్ (1532–1623 ఏడి). ఆయన ఉత్తర భారతదేశంలోని ప్రముఖ రామభక్త కవి, సంతు మరియు శ్రీరామచరితమానస మహాకావ్య రచయిత.

తులసీదాస్ శ్రీరాముని పరమ భక్తుడైనప్పటికీ, శివ-రామ అభేద తత్త్వాన్ని (రామునికి శివుడు, శివునికి రాముడు ఇష్టదైవాలు) తమ గ్రంథాలలో సుస్పష్టంగా నిరూపించారు. కాశీ క్షేత్రంలో తులసీదాస్ రచించిన రుద్రాష్టకం నేటికీ శివాలయాలలో నిత్యం గానం చేయబడుతోంది.

---

శ్రీ రుద్రాష్టక స్తోత్రం అద్వైత వేదాంత మరియు భక్తి రసాల శిఖరము:

1. నిర్వాణ స్వరూపం: 1వ శ్లోకం శివుడిని కేవలం ఆకారం ఉన్న దేవుడిగా కాక "చిదాకాశం", "నిర్గుణం", "నిర్వికల్పం", "బ్రహ్మవేద స్వరూపం" అను పరబ్రహ్మంగా కీర్తిస్తుంది.
2. స్వయం శరణాగతి: 8వ శ్లోకం ("న జానామి యోగం జపం నైవ పూజామ్...") నాకూ యోగము, జపము, పూజా విధులు ఏవీ తెలియవు, కేవలం నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను, కాపాడుము అని నిష్కాపట్య శరణాగతిని నేర్పుతుంది.
3. ఉమానాథ పాదారవిందం: 7వ శ్లోకం ఉమానాథుని పాదాలను ఆశ్రయించనంత వరకు మానవునికి సుఖము, శాంతి లభించవని స్పష్టం చేస్తుంది.

---

• 1–2 శ్లోకాలు: ఈశాన, నిర్వాణ రూపుడు, ఓంకార మూలమైన పరబ్రహ్మ శివునికి ప్రణామాలు.
• 3–4 శ్లోకాలు: హిమవత్పర్వత శ్వేత వర్ణ శరీరుడు, గంగాధరుడు, నీలకంఠుడు, మృగేంద్ర చర్మాంబరధారి రూప శోభ.
• 5–6 శ్లోకాలు: త్రిశూల ధారి, భానుకోటి ప్రకాశుడు, కాలాతీతుడు, చిదానంద రూపుడైన మన్మథారికి వందనాలు.
• 7–8 శ్లోకాలు: శివ పాదారవిందాల ధ్యానమే శాంతికి మార్గమని, జప తపాలు తెలియని దీనుడిని రక్షించమని ప్రార్థన.
• 9వ శ్లోకం (ఫలశృతి): ఈ రుద్రాష్టకాన్ని భక్తితో పఠించే సాధకునికి శంభువు శీఘ్రంగా ప్రసన్నుడవుతాడు.

---