శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం
శ్రీ అప్పణాచార్యులవారిచే విరచితమైన మంత్రాలయ గురుసార్వభౌముల అత్యంత ప్రామాణిక దివ్య స్తోత్రం శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం (పూజ్యాయ రాఘవేంద్రాయ). సంపూర్ణ శ్లోకాలు, ఫలశృతి, కల్పవృక్ష కామధేను ప్రాప్తి మరియు తెలుగు తాత్పర్యము.
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం
పరిచయం
సనాతన ధర్మంలో ద్వైత సిద్ధాంత వైభవానికి మకుటముగా నిలిచి, మంత్రాలయంలో 700 సంవత్సరాల సజీవ సజీవ బృందావనంలో నివసిస్తూ భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చే గురుసార్వభౌములు శ్రీ గురు రాఘవేంద్ర స్వామిని స్తుతించే అత్యంత ప్రామాణికమైన దివ్య స్తోత్రం "శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం (గురురాజ స్తోత్రం)". ఈ మహత్తర కావ్యమును స్వామివారి ప్రియ శిష్యుడైన శ్రీ అప్పణాచార్యులు అనుగ్రహించారు.
"పూజ్యాయ రాఘవేంద్రాయ సత్యధర్మరతాయ చ । భజతాం కల్పవృక్షాయ నమతాం కామధేనవే" — కొలిచిన వారికి కల్పవృక్షం వలె కోరికలను ప్రసాదించేవారు, నమస్కరించిన వారికి కామధేనువు వలె శుభాలను ఇచ్చేవారు శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామి.
ఈ స్తోత్రం "శ్రీపూర్ణబోధగురుతీర్థపయోబ్ధిపారా" అనే గురువందన శ్లోకంతో ప్రారంభమవుతుంది.
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రంలో 32 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. అప్పణాచార్యులవారు స్వామివారి సజీవ బృందావన ప్రవేశ సమయంలో తుంగభద్ర నది దాటుతూ ఆర్తితో గానం చేయగా, బృందావనం నుండి స్వామివారు చివరి శ్లోక పాదమైన "సాక్షి హయాస్య అత్ర హి" (ఈ స్తుతికి హయగ్రీవుడు సాక్షి) అని స్వయంగా పలికి పవిత్రం చేశారని సంప్రదాయ ప్రసిద్ధి. ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే లేదా గురువారం రోజున ఈ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల కల్పవృక్ష సమానమైన గురు అనుగ్రహం, సకల దోష నివారణ లభిస్తాయి.
పారాయణ ఫలితాలు
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే పవిత్ర ఫలితాలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:
- కల్పవృక్ష కామధేను అనుగ్రహము: భక్తులు కోరుకున్న న్యాయమైన సమస్త కోరికలు, మానసిక సంకల్పాలు శీఘ్రంగా సిద్ధరిస్తాయి.
- సకల వ్యాధి & గ్రహ దోష నివారణ: దీర్ఘకాలిక రోగాలు, పక్షవాతం, అంధత్వము, గ్రహ పీడలు మరియు భూత ప్రేత భయాలు గురురాజుల కృపచే నశిస్తాయి.
- జ్ఞాన వికాసము & వాక్ చాతుర్యం: విద్యార్థులు, సాధకులకు అద్భుతమైన జ్ఞానము, మేధస్సు, ఉపన్యాస ప్రావీణ్యం లభిస్తాయి.
- గృహ ఐశ్వర్యము & సంతాన ప్రాప్తి: ఇంట దారిద్ర్యాలు శమించి అక్షయమైన సంతాన సంపదలు, కీర్తిప్రతిష్ఠలు వర్ధిల్లుతాయి.
- శ్రీ హరి-వాయు-గురు అనుగ్రహ మోక్షము: ఈ స్తోత్రం నిత్యం పఠించే సాధకునికి శ్రీ మూలరామ కరుణ లభించి అంత్యమున పరమోత్తమ గతి లభిస్తుంది.
స్తోత్రం (తెలుగు)
శ్రీపూర్ణబోధగురుతీర్థపయోబ్ధిపారా
క్షీరామ్బధిజాతపదపఙ్కజసక్తచిత్తః ।
శ్రీరాఘవేన్ద్రగురురాడ్ గురురత్నమత్స్యః
శ్రీమద్గురోః నమస్ కరోమి పదారవిన్దమ్ ॥ 1 ॥
పూజ్యాయ రాఘవేన్ద్రాయ సత్యధర్మరతాయ చ ।
భజతాం కల్పవృక్షాయ నమతాం కామధేనవే ॥ 2 ॥
దుర్వాదిధ్వాన్తరవయే వైష్ణవేన్దీవరేన్దవే ।
శ్రీరాఘవేన్ద్రగురవే నమో అత్యన్తదయాళవే ॥ 3 ॥
గురుః ప్రతాపమార్తాణ్డో గురుః సద్యుక్తిభాస్కరః ।
గురుః ప్రసన్నకరుణా పూరః పూర్వశిఖామణిః ॥ 4 ॥
అగాధభగవద్భక్తి సమఞ్చితమహామనాః ।
సర్వజ్ఞస్తోత్రరసికో విజ్ఞానకరుణాకరః ॥ 5 ॥
అపరిమితగుణగణనిలయ పరిజనపరిపాలకః ।
ప్రణతజనాభయప్రదాతా రాఘవేన్ద్రో విజేషతే ॥ 6 ॥
హత్త్వా స నోఽవ్యాద్గురురాఘవేంద్రః ॥ 7 ॥
వ్యంగస్వంగసమృద్ధిదో గ్రహమహాపాపాపహస్తం శ్రయే ॥ 8 ॥
-స్తద్దర్శనం దురితకాననదావభూతమ్ ॥ 9 ॥
విజయీంద్రకరాబ్జోత్థసుధీంద్రవరపుత్రకః ॥ 10 ॥
జ్ఞానభక్తిసుపుత్రాయుర్యశః శ్రీపుణ్యవర్ధనః ॥ 11 ॥
సర్వవిద్యాప్రవీణోఽన్యో రాఘవేంద్రాన్న విద్యతే ॥ 12 ॥
అపేక్షితప్రదాతాఽన్యో రాఘవేంద్రాన్న విద్యతే ॥ 13 ॥
శాపానుగ్రహశక్తోఽన్యో రాఘవేంద్రాన్న విద్యతే ॥ 14 ॥
దోషాస్తే నాశమాయాంతి రాఘవేంద్రప్రసాదతః ॥ 15 ॥
జపితాద్భావితాన్నిత్యం ఇష్టార్థాః స్యుర్న సంశయః ॥ 16 ॥
సర్వానపి పుమర్థాంశ్చ దదాతు గురురాత్మవిత్ ॥ 17 ॥
ఇహాముత్రాప్తసర్వేష్టో మోదతే నాత్ర సంశయః ॥ 18 ॥
శ్రీమధ్వమతదుగ్ధాబ్ధిచంద్రోఽవతు సదాఽనఘః ॥ 19 ॥
కరోమి తవ సిద్ధస్య బృందావనగతం జలమ్ ॥ 20 ॥
తవ సంకీర్తనం వేదశాస్త్రార్థజ్ఞానసిద్ధయే ॥ 21 ॥
దుఃఖోత్కృష్టవిషే సముద్ధర గురో మా మగ్నరూపం సదా ॥ 22 ॥
తస్య కుష్ఠాదిరోగాణాం నివృత్తిస్త్వరయా భవేత్ ॥ 23 ॥
పూర్ణాయుః పూర్ణసంపత్తిః స్తోత్రస్యాఽస్య జపాద్భవేత్ ॥ 24 ॥
తస్య కుక్షిగతా దోషాః సర్వే నశ్యంతి తత్ క్షణాత్ ॥ 25 ॥
స్తోత్రేణానేన యః కుర్యాత్ ప్రదక్షిణనమస్కృతీ ॥ 26 ॥
సోమసూర్యోపరాగే చ పుష్యార్కాదిసమాగమే ॥ 27 ॥
భూతప్రేతపిశాచాది పీడా తస్య న జాయతే ॥ 28 ॥
దీపసంయోజనాజ్జ్ఞానం పుత్రలాభో భవేద్ధ్రువమ్ ॥ 29 ॥
సర్వాభీష్టప్రవృద్ధిః స్యాన్నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ 30 ॥
ఇతీయం ప్రార్ధనా పూజా సర్వసమర్పణమ్ ।
కుర్వన్తి య ఇహ ప్రజ్ఞాః రాఘవేన్ద్రగురోః ప్రియాః ॥ 31 ॥
ఇత్యప్పణాచార్యరచితం రాఘవేన్ద్రస్తోత్రమిదమ్ ।
సాక్షి హయాస్య అత్ర హి ॥ 32 ॥
ఫలశృతి
రాఘవేన్ద్ర గురుస్తోత్రం యః పఠేత్ భక్తిపూర్వకమ్ ।
తస్య సర్వాభీష్టసిద్ధిః జాయతే నాత్ర సమశయః ॥ 33 ॥
ఇతి శ్రీమదప్పణాచార్యవిరచితం శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
ఫలశృతి భావము
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్ర ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడింది:
ఎవరైతే భక్తిపూర్వకంగా ప్రతిరోజూ ఈ శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేస్తారో, వారికి సమస్త అభీష్టాలు సిద్ధరిస్తాయి. ఇందులో ఎటువంటి సందేహము లేదు. చివరి 32వ శ్లోకంలో బృందావనం నుండి శ్రీ హయగ్రీవ దేవుని సాక్షిగా స్వామివారు ఈ స్తోత్రాన్ని అంగీకరించారు.
ముగింపు ప్రార్థన
ఓం శ్రీ రాఘవేంద్రాయ నమః!
పూజ్యాయ రాఘవేంద్రాయ సత్యధర్మరతాయ చ భజతాం కల్పవృక్షాయ నమతాం కామధేనవే ॥
దుర్వాదిధ్వాంతరవయే వైష్ణవేందీవరేందవే శ్రీరాఘవేంద్రగురవే నమో అత్యంతదయాళవే ॥
ఓ మంత్రాలయ గురుసార్వభౌమా! శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామీ!
మాలోని కష్టాలను, దారిద్ర్యాలను, రోగాలను తొలగించి నీ బృందావన సజీవ దివ్య అనుగ్రహాన్ని మాకు ప్రసాదించుము.
ఓం శ్రీ మూలరామ సమేత శ్రీ గురు రాఘవేంద్రస్వామినే నమః!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥
స్తోత్రం గురించి
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| స్తోత్రం పేరు | శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం (గురురాజ స్తోత్రం) |
| ప్రధాన దేవత | శ్రీ గురు రాఘవేంద్ర స్వామి (మంత్రాలయం) |
| రచయిత | శ్రీ అప్పణాచార్యులు |
| మూల భాష | సంస్కృతము |
| సంప్రదాయం | సనాతన ధర్మం / ద్వైత & గురు సంప్రదాయం |
| ప్రధాన మకుటం | పూజ్యాయ రాఘవేంద్రాయ సత్యధర్మరతాయ చ |
| శ్లోకాల సంఖ్య | 32 మూల శ్లోకాలు + ఫలశృతి |
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామి అవతార విశేషాలు
| అవతారం | వైభవము |
|---|---|
| శంకు కర్ణుడు | క్షీరసాగర మథన సమయ బ్రహ్మదేవుని నిత్య సేవకుడు |
| ప్రహ్లాద మహర్షి | భక్త ప్రహ్లాదుడు (శ్రీ నరసింహ స్వామి పరమ భక్తుడు) |
| వ్యాసరాజ యతులు | విజయనగర సామ్రాజ్య కులగురువులు, ద్వైత పీఠాధిపతులు |
| శ్రీ రాఘవేంద్ర తీర్థులు | తుంగభద్రా తీర మంత్రాలయంలో 1671 శ్రావణ విదియనాడు సజీవ బృందావన ప్రవేశం |
రచయిత
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్ర రచయిత స్వామివారి ప్రియ శిష్యుడైన శ్రీ అప్పణాచార్యులు. అప్పణాచార్యులవారు బిచాలి (భికారలయ) గ్రామంలో నివసిస్తూ, స్వామివారి బృందావన ప్రవేశ సమయంలో ఆవేదనతో ఈ కావ్యాన్ని రచిస్తూ తుంగభద్ర నది దాటి వచ్చారు.
ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత
శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రం గురు అనుగ్రహ సాధనలో పరమ ప్రామాణిక రత్నము:
- కల్పవృక్ష కామధేనువు: 2వ శ్లోకం జగత్ప్రసిద్ధమైన ప్రార్థన. స్వామివారు భక్తులకు నిరంతరం ఇచ్చే కల్పవృక్ష కామధేను రూపాలుగా వర్ణించబడ్డారు.
- సాక్షి హయాస్య అత్ర హి: 32వ శ్లోకపు చివరి పాదాన్ని బృందావనంలో ఉన్న రాఘవేంద్ర స్వామివారు స్స్వయంగా పలికి అప్పణాచార్యుల స్తోత్రాన్ని ముగించి ఆమోదించారు.
- సర్వ వ్యాధి శమనం: స్తోత్రంలోని అనేక శ్లోకాలు పక్షవాతం, మానసిక రుజాలు, గ్రహ దోషాలను నివారించే దివ్య ఔషధంగా పూజించబడతాయి.
శ్లోకాల భావం (సంక్షిప్తం)
- 1–3 శ్లోకాలు: పూర్ణబోధ గురు పీఠస్థుడు, కల్పవృక్ష కామధేను రూపుడు, అత్యంత దయాళువైన రాఘవేంద్రునికి ప్రణామాలు.
- 4–15 శ్లోకాలు: గురు ప్రతాప మార్తాండుడు, సర్వజ్ఞుడు, భక్తాభయ ప్రదాత రాఘవేంద్రుని గుణ వర్ణన.
- 16–30 శ్లోకాలు: రోగ, వ్యాధి, గ్రహ పీడల వినాశనము మరియు బృందావన నివాస మహత్యము.
- 31–33 శ్లోకాలు (ఫలశృతి): సర్వ సమర్పణ ప్రార్థన, శ్రీ హయగ్రీవ సాక్షి మరియు సర్వాభీష్ట సిద్ధి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
ఈ పారాయణం, నియమాలు మరియు ఫలశృతి గురించిన సాధారణ ప్రశ్నలు
Q1శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పారాయణం చేయాలి?
ప్రతిరోజూ ఉదయం స్నానానంతరం పారాయణం చేయవచ్చు. ముఖ్యంగా గురువారం, శ్రావణ బహుళ విదియ (రాఘవేంద్ర స్వామి ఆరాధన మహోత్సవాలు) మరియు ద్వాదశి రోజులలో పారాయణం చేయడం అత్యంత విశేష ఫలప్రదం.
Q2ఈ స్తోత్రం రోజుకు ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
నిత్యం 1 లేదా 3 సార్లు పఠించవచ్చు. తీవ్రమైన కష్టాలు ఉన్నవారు గురువారం నాడు రాఘవేంద్ర స్వామి పటం/మృత్తికా బృందావనం ముందు దీపారాధన చేసి 11 లేదా 108 సార్లు పారాయణం చేయడం వల్ల అద్భుత ఫలితాలు లభిస్తాయి.
Q3'పూజ్యాయ రాఘవేంద్రాయ' శ్లోకం విశిష్టత ఏమిటి?
ఇది 2వ శ్లోకం. సనాతన ధర్మంలో ప్రతి హిందువు రోజూ నిద్రలేవగానే జపించే పరమ పవిత్రమైన గురు మంత్ర శ్లోకమిది.
Q4స్త్రీలు, పిల్లలు ఈ స్తోత్రం చదవవచ్చా?
అవును. స్త్రీలు, పురుషులు, పిల్లలు — అందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో శ్రీ రాఘవేంద్ర స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయవచ్చు.
Q5ఈ స్తోత్ర పారాయణకు ప్రత్యేక నియమాలు ఉన్నాయా?
ఉదయాన్నే శుచిగా దేవీ/గురు పటం ముందు దీపారాధన చేసి, శ్రద్ధతో పారాయణం చేస్తే సరిపోతుంది.