శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం

సనాతన భారతదేశంలోని పవిత్రమైన 12 దివ్య జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో స్వయంభూవుగా వెలసిన పరమశివుని జ్యోతిర్మయ రూపాలను ఒకే స్తోత్రంలో ధ్యానించే మహత్తర శైవ కావ్య నిధి "శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం". ఈ పవిత్ర స్తోత్రాన్ని అద్వైత వేదాంత స్థాపకులు శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులవారు విరచించారు.

"జ్యోతిర్లింగం" అనగా పరమశివుడు బ్రహ్మ, విష్ణువులకు తన అనంత స్వరూపాన్ని నిరూపించడానికి కాంతి స్తంభంగా (జ్యోతిర్మయ లింగంగా) అవతరించిన పరమ దివ్య రూపం. భారతదేశంలో ఉన్న 12 జ్యోతిర్లింగాలు మానవాళికి ముక్తినిచ్చే ప్రత్యక్ష శివ స్వరూపాలు.

ఈ స్తోత్రం జగత్ప్రసిద్ధమైన "సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్" అను ధ్యాన శ్లోకాలతో మరియు ప్రతీ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్ర వర్ణనతో నిండి ఉంది.

ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం ఉదయం లేదా సాయంత్రం వేళల్లో స్మరించడం వల్ల 12 పుణ్య జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను స్వయంగా దర్శించినంత పరమ పుణ్య ఫలం లభిస్తుంది.

---

శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:

• సప్త జన్మ పాప నాశనము: "సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి" — ఏడు జన్మలుగా చేసిన సమస్త పాపాలు, కర్మఫలాలు ఈ స్తోత్ర స్మరణ మాత్రం చేతనే నశిస్తాయి.
• 12 క్షేత్ర యాత్రా ఫలము: సోమనాథుని నుండి ఘృశ్నేశుని వరకు ఉన్న 12 జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను దర్శించిన పవిత్ర ఫలం ప్రాప్తిస్తుంది.
• రోగ & భయ నివారణ: వైద్యనాథుని మరియు మహాకాలుని దివ్య అనుగ్రహం వల్ల సమస్త రోగాలు, అపమృత్యు భయాలు తొలగుతాయి.
• ఇష్టకామ్య సిద్ధి: సంసారంలో కోరుకున్న ధర్మార్థ కామ మోక్షములనే నాలుగు పురుషార్థాలు లభిస్తాయి.
• ముక్తి ప్రాప్తి: నిత్య పారాయణ చేసే సాధకుడు భవ బంధనాల నుండి విముక్తుడై శివ సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.

---

సంక్షిప్త ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ శ్లోకములు (ధ్యాన శ్లోకాలు)

సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్ ।
ఉజ్జయిన్యాం మహాకాలమోంకారం మమలేశ్వరమ్ ॥ 1 ॥

కేదారం హిమవత్పృష్ఠే డాకిన్యాం భీమశంకరమ్ ।
వారాణస్యాం చ విశ్వేశం త్రయంబకం గౌతమీతటే ॥ 2 ॥

వైద్యనాథం చితాభూమౌ నాగేశం దారుకావనే ।
సేతుబంధే చ రామేశం ఘృశ్నేశం చ శివాలయే ॥ 3 ॥

ఏతాని జ్యోతిర్లింగాని సాయం ప్రాతః పఠేన్నరః ।
సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి ॥ 4 ॥

---

ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రము (శ్రీ ఆది శంకర ప్రోక్తం)

సౌరాష్ట్రదేశే విశదేऽతిరమ్యే జ్యోతిర్మయం చంద్రకలావతంసమ్ ।
భక్తిప్రదానాయ కృతావతారం తం సోమనాథం శరణం ప్రపద్యే ॥ 1 ॥

శ్రీశైలశృంగే వివిධාసంగే తులాద్రిసంగేऽపి సదా వసంతమ్ ।
తమీశమీశం గిరిజాసమేతం శ్రీమల్లికార్జునమమీశమీడే ॥ 2 ॥

అవంతికాయాం విహితావతారం ముక్తిప్రదానాయ చ సజ్జనానామ్ ।
అకాలమృత్యోః పరిరక్షణార్థం వందే మహాకాలమహాసురారిమ్ ॥ 3 ॥

కావేరికా నర్మదయోః పవిత్రే సమాగమే సజ్జనతారణాయ ।
ఓంకారమీశం శివమేకమీడే ఓంకారమమలేశ్వరాఖ్యం ప్రపద్యే ॥ 4 ॥

మహాద్రిపార్శ్వే చ తటే రమంతం సంపూజ్యమానం సతతం మునీంద్రైః ।
సురాసురైర్యక్ష మహోరగాద్యైః కేదారమీశం శివమేకమీడే ॥ 5 ॥

యం డాకినీశాకినిక సమాజే నిషేవ్యమాణం పిశితాశనైశ్చ ।
సదైవ భీమాదిపదప్రసిద్ధం తం భీమమీశం శరణం ప్రపద్యే ॥ 6 ॥

సానందమానందవనే వసంతమానందకందం హతపాపబృందమ్ ।
వారాణసీనాథమనాథనాథం శ్రీవిశ్వనాథం శరణం ప్రపద్యే ॥ 7 ॥

సహ్యాద్రిశీర్షే విమలే వసంతం గోదావరీతీరపవిత్రదేశే ।
యద్దర్శనాత్ పాతకమాశు నాశం ప్రయాతి తం త్రయంబకమీశమీడే ॥ 8 ॥

పూర్వోత్తరే ప్రజ్వలికా నిధానే సదావసం తం గిరిజాసమేతమ్ ।
సురాసురారాధితపాదపద్మం శ్రీవైద్యనాథం శివమేకమీడే ॥ 9 ॥

యామ్యే సదంగే నగరే రమ్యే విభూషితాంగం వివిధైశ్చ భోగైః ।
సద్రత్నసందోహకరప్రసాదం నాగేశ్వరం తం శరణం ప్రపద్యే ॥ 10 ॥

సుతామ్రపర్ణీజలరాశియోగే నిబధ్య సేతుం విశిఖైరసంఖ్యైః ।
శ్రీరామచంద్రేణ సమర్పితం తం రామేశ్వరాఖ్యం శివమేకమీడే ॥ 11 ॥

ఎలాపురే విశాలకేऽత్యంతరమ్యే మనోహరం సంపతదేవదేవమ్ ।
శ్రీఘృశ్నేశ్వరాఖ్యం శరణం ప్రపద్యే జ్యోతిర్మయం ధామ నతోऽస్మి శంభో ॥ 12 ॥

---

జ్యోతిర్మయద్వాదశలింగకానాం ప్రోక్తమిదం క్రమేణ స్తోత్రం ।
ఈశస్య పఠిత్వా మనుజోऽతిభక్త్యా ఫలం తదాప్నోతి తథా విదేహీ ॥ 13 ॥

ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య
శ్రీమచ్ఛఙ్కరాచార్య విరచితం శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్ర ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడింది:

ఎవరైతే భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ జ్యోతిర్మయ ద్వాదశ లింగ స్తోత్రాన్ని క్రమంగా పారాయణం చేస్తారో, వారు 12 దివ్య క్షేత్రాల యాత్రా ఫలాన్ని పొంది, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై అంత్యమున దేహరహితమైన (విదేహ) ముక్తిని/శివలోకాన్ని పొందుతారు.

---

ఓం నమః శివాయ!
సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్ ।
ఏతాని జ్యోతిర్లింగాని సాయం ప్రాతః పఠేన్నరః సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి ॥

ఓ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాధిపతులారా! శ్రీ సోమనాథ, మల్లికార్జున, మహాకాల, ఓంకారేశ్వర, కేదారేశ్వర, భీమశంకర, విశ్వేశ్వర, త్రయంబక, వైద్యనాథ, నాగేశ్వర, రామేశ్వర, ఘృశ్నేశ్వర పరమేశ్వరులారా!
మాలోని సకల పాపాలను తొలగించి, నీ నిశ్చలమైన అద్వైత భక్తిని ప్రసాదించుము.

ఓం నమో జ్యోతిర్మయాయ శివాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---

---

---

శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్ర రచయిత అద్వైత మూల స్థాపకులు శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు. శంకరాచార్యులవారు భారతదేశమంతటా కాలినడకన పర్యటించి పవిత్ర క్షేత్రాలను పునరుద్ధరించిన సమయాభూతిలో ఈ జ్యోతిర్లింగ దివ్య క్షేత్ర వర్ణనాత్మక స్తోత్రాన్ని అందించారు.

---

శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం భారతీయ భౌగోళిక మరియు ఆధ్యాత్మిక ఐక్యతకు దివ్య సంకేతం:

1. సప్త జన్మ పాప హరణం: కేవలం ఈ 12 లింగ నామాలను ఉదయం లేదా సాయంత్రం స్మరించడం వల్ల ఏడు జన్మలుగా పీడిస్తున్న పాపాలు వినాశమవుతాయని శాస్త్ర ప్రమాణం.
2. అకాల మృత్యు రక్షణ: ఉజ్జయిని మహాకాళ మరియు వైద్యనాథ స్తుతి వల్ల సాధకునికి అపమృత్యు భయాలు, దీర్ఘకాలిక రోగాలు నివారించబడతాయి.
3. రామేశ్వర శంభు ఐక్యత: శ్రీరామచంద్రునిచే ప్రసాదించబడిన రామేశ్వర జ్యోతిర్లింగ వర్ణన ద్వారా హరి-హర అభేద తత్త్వం స్పష్టమవుతుంది.

---

• 1–3 శ్లోకాలు: సోమనాథుడు (గుజరాత్), మల్లికార్జునుడు (శ్రీశైలం), మహాకాలుడు (ఉజ్జయిని) ప్రణామాలు.
• 4–6 శ్లోకాలు: ఓంకారేశ్వరుడు (నర్మదా తీరం), కేదారనాథుడు (హిమాలయాలు), భీమశంకరుడు (మహారాష్ట్ర) వందనాలు.
• 7–9 శ్లోకాలు: కాశీ విశ్వనాథుడు (వారణాసి), త్రయంబకేశ్వరుడు (గోదావరి తీరం), వైద్యనాథుడు (చి తాభూమి) నమస్కారాలు.
• 10–12 శ్లోకాలు: నాగేశ్వరుడు, రామేశ్వరుడు (సేతుబంధం), ఘృశ్నేశ్వరుడు (ఎల్లోరా) ధ్యానము.
• 13వ శ్లోకం (ఫలశృతి): ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పఠించేవారికి 12 క్షేత్ర యాత్రా ఫలము, సప్తజన్మ పాపక్షయము లభిస్తాయి.

---