శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్రం

సనాతన ధర్మంలో పురుష-ప్రకృతుల (శివ-శక్తుల) పరిపూర్ణ ఐక్యతకు ప్రతిరూపమైన పరమేశ్వరుని అత్యంత పవిత్రమైన దివ్య మంగళ స్వరూపం "శ్రీ అర్ధనారీశ్వరుడు". ఈ దివ్య సమరసత్వాన్ని స్తుతిస్తూ అద్వైత వేదాంత స్థాపకులు శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులవారు విరచించిన అమృతతుల్యమైన రచన "శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్రం".

అర్ధనారీశ్వర రూపం అనగా పరమశివుడు తన దేహంలో సగభాగము (వామ భాగము) శ్రీ పార్వతీ దేవికి అనుగ్రహించి, పురుష (శివ) మరియు ప్రకృతి (శక్తి) తత్త్వాలు వేర్వేరు కావు, ఒక్కటే అను పరమ వేదాంత సత్యాన్ని లోకానికి ప్రదర్శించిన దివ్య రూపము.

ఈ స్తోత్రంలో 8 మూల శ్లోకాలు మరియు 1 ఫలశృతి శ్లోకం ఉన్నాయి. ప్రతీ శ్లోకంలోనూ సగభాగం పార్వతీ దేవి అలంకారాన్ని (శ్రీ చక్రం, కస్తూరి, రత్న భూషణాలు), మిగిలిన సగభాగం శివుని రూపాన్ని (భస్మము, సర్ప ఆభరణాలు, దిగంబర తత్త్వము) వర్ణిస్తూ "నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ" (దేవియైన 'శివా' దేవికి మరియు పరమేశ్వరుడైన 'శివ' స్వామికి నా పునఃపునః ప్రణామాలు) అను సుందరమైన మకుటంతో ముగుస్తుంది.

ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం పారాయణం చేయడం వల్ల కుటుంబంలో శాంతి, దంపతుల మధ్య అభేద అన్యోన్యత మరియు సంపూర్ణ ఐశ్వర్యము లభిస్తాయి.

---

శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితాలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:

• దాంపత్య సమరసత్వము: దంపతుల మధ్య తేడాలు, కలహాలు తొలగి శివ-శక్తుల వలె అభేదమైన ప్రేమ మరియు శాంతి లభిస్తాయి.
• దీర్ఘాయువు & సుఖ సంపదలు: "సుదీర్ఘమాయుః సుఖసంపదం చ" — సాధకునికి సుదీర్ఘ ఆయుస్సు, శారీరక ఆరోగ్యం మరియు అక్షయమైన సంపదలు కలుగుతాయి.
• పాపక్షయము & విఘ్న శమనం: జన్మాంతర పాపాలు, కర్మబంధాలు నాశనమై కార్యాలలో విజయం లభిస్తుంది.
• ఆధ్యాత్మిక పురుష-ప్రకృతి సమతుల్యత: మనస్సులోని స్త్రీ-పురుష తత్త్వాలు (Yin-Yang Balance) సమతుల్యమై నిశ్చల చిత్త ప్రశాంతత ప్రాప్తిస్తుంది.
• శివలోక ప్రాప్తి: ఈ స్తోత్ర పారాయణం చేసే భక్తుడు ఇహంలో సుఖాలు పొంది అంత్యమున శైవ సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.

---

చామ్పేయగౌరార్ధశరీరకాయై
కర్ర్పూర గౌరార్ధశరీరకాయ ।
ధమ్మిల్లాకాయై చ జటాధరాయ
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 1 ॥

కస్తూరికాకుఙ్కుమచర్చితాయై
చితాభస్మపుఞ్జవిలేపనాయ ।
కృతస్మరాయై వికృతస్మరాయ
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 2 ॥

రత్నోజ్జ్వలత్కుణ్డలనూపురాయై
పాదాబ్దరాజత్ఫణినూపురాయ ।
హేమాఙ్గదాయై భుజగాఙ్గదాయ
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 3 ॥

మన్దారమాలాకలితాలకాయై
కపాలామాలఙ్కితకన్ధరాయ ।
దివ్యామ్బరాయై చ దిగమ్బరాయ
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 4 ॥

అమ్భోధరశ్యామలకున్తలాయై
తడిత్ప్రభాతామ్రజటాధరాయ ।
నిరీశ్వరాయై నిఖిలేశ్వరాయ
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 5 ॥

ప్రపఞ్చసృష్ట్యున్ముఖలాస్యకాయై
సమస్తసమ్హారకతాణ్డవాయ ।
జగజ్జనన్యై జగదేకపిత్రే
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 6 ॥

ప్రదీప్త రత్నోజ్జ్వలకుణ్డలాయై
స్ఫురన్మహానాగసుకుణ్డలాయ ।
ప్రసన్నపద్మాసనసంస్థితాయై
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 7 ॥

ప్రసాధికాయై కుసుమాయుధాయై
త్రైలోక్యవన్ద్యాయై త్రిపురాన్తకాయ ।
ప్రసన్నదేవ్యై ప్రణతాగ్నిహోత్రే
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥ 8 ॥

---

ఏతత్పఠేదష్టకమిష్టదం యః
భక్త్యా సమన్వితో దురితం విహాయ ।
సుదీర్ఘమాయుః సుఖసమ్పదం చ
లభేత శివలోకమవాప్నుయాత్ సః ॥ 9 ॥

ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య
శ్రీమచ్ఛఙ్కరాచార్య విరచితం శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్ర ఫలశృతి నందు శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులవారు ఈ విధంగా ఫలాన్ని అనుగ్రహించారు:

ఎవరైతే పాపాలను పరిత్యజించి, భక్తిశ్రద్ధలతో ఇష్టకామ్యాలను ఇచ్చే ఈ అర్ధనారీశ్వర అష్టకాన్ని పారాయణం చేస్తారో, వారు సుదీర్ఘమైన ఆయుస్సును, సుఖ సంపదలను పొంది అంత్యమున శివలోకాన్ని పొందుతారు.

---

ఓం శ్రీ అర్ధనారీశ్వరాయ నమః!
నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ।
జగజ్జనన్యై జగదేకపిత్రే నమో నమః శివాయై చ నమః శివాయ ॥

ఓ జగజ్జననీ! జగత్పితా! శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్వామీ!
మా దేహమునందు, మనస్సునందు శివ-శక్తుల దివ్య సమరసత్వాన్ని, శాంతిని నింపుము. మా కుటుంబాలలో అన్యోన్యతను, నిత్య సౌభాగ్యాన్ని అనుగ్రహించుము.

ఓం నమోః శివాయై చ నమః శివాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---

---

శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్ర రచయిత అద్వైత మూల స్థాపకులు శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు. శంకరాచార్యులవారు అద్వైత సిద్ధాంతంలో సృష్టిలోని స్త్రీ-పురుష తత్త్వాలు వేర్వేరు కాక ఒకే పరబ్రహ్మానికి రెండు శక్తులని నిరూపించడానికి ఈ అష్టకాన్ని అందించారు.

వ్యాకరణపరంగా "శివా" (పార్వతి) మరియు "శివ" (పరమేశ్వరుడు) శబ్దాల అమరిక శంకరుల కవితా శైలికి మకుటం.

---

శ్రీ అర్ధనారీశ్వర స్తోత్రం అద్వైత మరియు యోగ శాస్త్రాల సముచ్ఛయము:

1. శరీర అలంకార శోభ: 1వ మరియు 2వ శ్లోకాలలో అమ్మవారి సగం చంపక పుష్ప కాంతితో, కస్తూరి-కుంకుమాలతో మెరుస్తుంటే, అయ్యవారి సగం కర్పూర గౌరంతో, భస్మ విలేపనంతో ప్రకాశించడం వర్ణించబడింది.
2. లాస్యము & తాండవము: 6వ శ్లోకంలో అమ్మవారి సగ భాగం సృష్టికి మూలమైన "లాస్య" నృత్యం చేస్తుంటే, అయ్యవారి సగ భాగం లయ కారకమైన "తాండవ" నృత్యం చేస్తుందని వర్ణించడం అద్భుత ఘట్టం.
3. జగజ్జనని - జగదేకపితా: 6వ శ్లోకం అర్ధనారీశ్వరుడిని సమస్త ప్రపంచానికి ఏకైక తల్లిగా, ఏకైక తండ్రిగా శరణు వేడుకుంటుంది.

---

• 1వ శ్లోకం: చంపక వర్ణ దేహియైన శివా దేవికి, కర్పూర గౌరుడైన శివ స్వామికి ప్రణామాలు.
• 2వ శ్లోకం: కస్తూరి-కుంకుమ చర్చితయైన దేవికి, చితాభస్మ ధారియైన శివునికి వందనాలు.
• 3–4 శ్లోకాలు: రత్న నూపురాల దేవికి, నాగాభరణాల శివునికి; మందార మాలల దేవికి, కపాల మాలల శివునికి నమస్కారాలు.
• 5–6 శ్లోకాలు: నిరీశ్వరియైన దేవికి, నిఖిలేశ్వరుడైన శివునికి; లాస్య ప్రియురాలైన తల్లీ, తాండవ ప్రియుడైన తండ్రికి ప్రణామాలు.
• 7–8 శ్లోకాలు: పద్మాసనస్థితయైన ప్రసన్న దేవికి, త్రిపురాంతకుడైన శివునికి నమో నమః.
• 9వ శ్లోకం (ఫలశృతి): ఈ అర్ధనారీశ్వరాష్టకాన్ని పఠించేవారికి దీర్ఘాయుస్సు, సుఖ సంపదలు మరియు శివలోక ప్రాప్తి లభిస్తాయి.

---