శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం

పూర్వ పీఠిక

వైశంపాయన ఉవాచ
శ్రుత్వా ధర్మానశేషేణ పావనాని చ సర్వశః ।
యుధిష్ఠిరః శాన్తనవం పునరేవాభ్యభాషత ॥ 1 ॥

యుధిష్ఠిర ఉవాచ
కిమేకం దైవతం లోకే కిం వాప్యేకం పరాయణమ్ ।
స్తువన్తః కమర్చన్తః ప్రాప్నుయుర్మానవాః శుభమ్ ॥ 2 ॥

కో ధర్మః సర్వధర్మాణాం భవతః పరమో మతః ।
కిం జపన్ ముచ్యతే జన్తుర్జన్మసంసారబంధనాత్ ॥ 3 ॥

భీష్మ ఉవాచ
జగత్పతిం దేవదేవమనన్తం పురుషోత్తమమ్ ।
స్తువన్ నామసహస్రేణ సతతం ఉత్థితో నరః ॥ 4 ॥

తమేవ చాభ్యర్చయన్ నిత్యం భక్త్యా పురుషమవ్యయమ్ ।
ధ్యాయన్ స్తువన్ నమస్యంశచ యజమానస్తమేవ చ ॥ 5 ॥

అనాదినిధనం విష్ణుం సర్వలోకమహేశ్వరమ్ ।
లోకాధ్యక్షం స్తువన్నిత్యం సర్వదుఃఖాతిగో భవేత్ ॥ 6 ॥

బ్రహ్మణ్యం సర్వధర్మజ్ఞం లోకానాం కీర్తివర్ధనమ్ ।
లోకనాథం మహద్భూతం సర్వభూతోద్భవం భవమ్ ॥ 7 ॥

ఏష మే సర్వధర్మాణాం ధర్మోऽధికతమో మతః ।
యద్భక్త్యా పురుషాక్షం ద్యాయేత్ స్తువీత మానవః ॥ 8 ॥

పరమం యో మహత్తేజః పరమం యో మహత్తపః ।
పరమం యో మహద్బ్రహ్మ పరమం యః పరాయణమ్ ॥ 9 ॥

పవిత్రాణాం పవిత్రం యో మంగళానాం చ మంగళమ్ ।
దైవతం దైవతానాం చ పితా యః ప్రాణినాం ప్రప్యయః ॥ 10 ॥

యతః సర్వాణి భూతాని భవన్త్యాదియుగాగమే ।
యస్మింశ్చ ప్రళయం యాన్తి పునరేవ యుగక్షయే ॥ 11 ॥

తస్య లోకప్రధానస్య జగన్నాథస్య భూపతే ।
విష్ణోర్నామసహస్రం మే శృణు పాపభయాపహమ్ ॥ 12 ॥

యాని నామాని గౌణాని విఖ్యాతాని మహాత్మనః ।
ఋషిభిః పరిగీతాని తాని వక్ష్యామి భూతయే ॥ 13 ॥

---

న్యాసము

అస్య శ్రీ విష్ణుదివ్యసహస్రనామస్తోత్రమహామంత్రస్య ।
శ్రీ వేదవ్యాసో భగవాన్ ఋషిః । అనుష్టుప్ ఛన్దః ।
శ్రీమహావిష్ణుః పరమాత్మా శ్రీమన్నారాయణో దేవతా ।
అమృతాంశూద్భవో భానురితి బీజమ్ । దేవకీనన్దనః స్రష్టేతి శక్తిః ।
ఉద్భవః క్షోభణో దేవ ఇతి పరమో మంత్రః । శఙ్ఖభృన్నన్దకీ చక్రీతి కీలకమ్ ।
శార్ఙ్గధన్వా గదాధర ఇత్యస్త్రమ్ । రథాఙ్గపాణిరక్షోభ్య ఇతి నేత్రమ్ ।
త్రిసామా సామగః సామేతి కవచమ్ । ఆనన్దం పరబ్రహ్మేతి యోనిః ।
ఋతుః సుదర్శనః కాల ఇతి దిగ్బన్ధః ।
శ్రీవిశ్వరూప ఇతి ధ్యానమ్ ।
శ్రీమహావిష్ణు ప్రీత్యర్థే సహస్రనామజపే వినియోగః ॥

---

ధ్యానము

క్షీరోధన్వత్ప్రదేశే శుచిమణివిలసత్సైకతే మౌక్తికానాం
మాలాక్లుప్తాసనస్థః స్ఫటికమణినిభైర్మౌక్తికైర్మణ్డితాఙ్గః ।
శుభ్రైరభ్రైరదభ్రైరుపరివిరచితైర్ముక్తపీయూషవర్షైః
ఆనన్దీ నః పునీయాదరినలినగదాశఙ్ఖపాణిర్ముకున్దః ॥ 1 ॥

భూః పాదౌ యస్య నాభిర్వియదసురనిలశ్చన్ద్రసూర్యౌ చ నేత్రే
కర్ణావాశాః శిరో ద్యౌర్ముఖమపి దహనో యస్య వాస్తేయమబ్ధిః ।
అన్తఃస్థం యస్య విశ్వం సురనరఖగగోభోగిగన్ధర్వదైత్యైః
చిత్రం రంరమ్యతే తం త్రిభువనవపుషం విష్ణుమీశం నమామి ॥ 2 ॥

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ ॥

---

మూల స్తోత్రము (1000 నామాలు)

విశ్వం విష్ణుర్వషట్కారో భూతభవ్యభవత్ప్రభుః ।
భూతకృద్భూతభృద్భావో భూతాత్మా భూతభావనః ॥ 1 ॥

పూతాత్మా పరమాత్మా చ ముక్తానాం పరమా గతిః ।
అవ్యయః పురుషః సాక్షీ క్షేత్రజ్ఞోऽక్షర ఏవ చ ॥ 2 ॥

యోగా యోగవిదాం నేతా ప్రధానపురుషేశ్వరః ।
నారసింహవపుః శ్రీమాన్ కేశవః పురుషోత్తమః ॥ 3 ॥

సర్వః శర్వః శివః స్థాణుర్భూతాదిర్నిధిరవ్యయః ।
సమ్భవో భావనో భర్తా ప్రభవః ప్రభురీశ్వరః ॥ 4 ॥

స్వయమ్భూః శమ్భురాదిత్యః పుష్కరాక్షో మహాస్వనః ।
అనాదినిధనో ధాతా విధాతా ధాతురుత్తమః ॥ 5 ॥

అప్రమేయో హృషీకేశః పద్మనాభోऽమరప్రభుః ।
విశ్వకర్మా మనుస్త్వష్టా స్థవిష్ఠః స్థవిరో ధ్రువః ॥ 6 ॥

అగ్రాహ్యః శాశ్వతో కృష్ణో లోహితాక్షః ప్రతర్దనః ।
ప్రభూతస్త్రిత్రకుబ్ధామ పవిత్రం మంగళం పరమ్ ॥ 7 ॥

ఈశానః ప్రాణదః ప్రాణో జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠః ప్రజాపతిః ।
హిరణ్యగర్భో భూగర్భో మాధవో మధుసూదనః ॥ 8 ॥

ఈశ్వరో విక్రమీ ధన్వీ మేధావీ విక్రమః క్రమః ।
అనుత్తమో దురాధర్షః కృతజ్ఞః కృతిరాత్మవాన్ ॥ 9 ॥

సురేశః శరణం శర్మ విశ్వరేతాః ప్రజాభవః ।
అహః సంవత్సరో వ్యాళః ప్రత్యయః సర్వదర్శనః ॥ 10 ॥

అజః సర్వేశ్వరః సిద్ధః సిద్ధిః సర్వాదిరచ్యుతః ।
వృషాకపిరమేయాత్మా సర్వయోగవినిసృతః ॥ 11 ॥

వసుర్వసుమనాః సత్యః సమాత్మా సమ్మితః సమః ।
అమోఘః పుణ్డరీకాక్షో వృషకర్మా వృషాకృతిః ॥ 12 ॥

రుద్రో బహుశిరా బభ్రుర్విశ్వయోనిః శుచిశ్రవాః ।
అమృతః శాశ్వతస్థాణుర్వరారోహో మహాతపాః ॥ 13 ॥

సర్వగః సర్వవిద్భానుర్విష్వక్సేనో జనార్దనః ।
వేదో వేదవిదవ్యఙ్గో వేదాఙ్గో వేదవిత్కవిః ॥ 14 ॥

లోకాధ్యక్షః సురాధ్యక్షో ధర్మాధ్యక్షః కృతాకృతః ।
చతురాత్మా చతుర్వ్యూహశ్చతుర్దంశ్రశ్చతుర్భుజః ॥ 15 ॥

భ్రాజిష్ణుర్భోజనం భోక్తా సహిష్ణుర్జగదాదిజః ।
అనఘో విజయో జేతా విశ్వయోనిః పునర్వసుః ॥ 16 ॥

ఉపేన్ద్రో వామనః ప్రాంశురమోఘః శుచిరూర్జితః ।
అతీన్ద్రః సంగ్రహః సర్గో ధృతాత్మా నియమో యమః ॥ 17 ॥

వేద్యో వైద్యః సదాయోగీ వీరహా మాధవో మధుః ।
అతీన్ద్రియో మహామాయో మహోత్సాహో మహాబలః ॥ 18 ॥

మహాబుద్ధిర్మహావీర్యో మహాశక్తిర్మహాద్యుతిః ।
అనిర్దేశ్యవపుః శ్రీమానమేయాత్మా మహాద్రిధృక్ ॥ 19 ॥

మహేష్వాసో మహీభర్తా శ్రీనివాసః సతాం గతిః ।
అనిరుద్ధః సురానన్దో గోవిన్దో గోవిదాం పతిః ॥ 20 ॥

మరీచిర్దమనో హంసః సుపర్ణో భుజగోత్తమః ।
హిరణ్యనాభః సుతపాః పద్మనాభః ప్రజాపతిః ॥ 21 ॥

అమృత్యుః సర్వదృక్ సింహః సంధాతా సంధిమాన్ స్థిరః ।
అజో దుర్మర్షణః శాస్తా విశ్రుతాత్మా సురారిహా ॥ 22 ॥

గురుర్గුරුతమో ధామ సత్యః సత్యపరాక్రమః ।
నిమిషోऽనిమిషః స్రగ్వీ వాచస్పతిరుదారధీః ॥ 23 ॥

అగ్రణీర్గ్రామణీః శ్రీమాన్ న్యాయో నేతా సమీరణః ।
సహస్రమూర్ధా విశ్వాత్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ ॥ 24 ॥

ఆవర్తనో నివృత్తాత్మా సంపృతః సంప్రమర్దనః ।
అహః సంవర్తకో వహ్నిరనిలో ధరణీధరః ॥ 25 ॥

సుప్రసాదః ప్రసన్నాత్మా విశ్వధృగ్విశ్వభుగ్విభుః ।
సత్కర్తా సత్కృతస్సాధుర్జహ్నుర్నారాయణో నరః ॥ 26 ॥

అసంఖ్యేయోऽప్రమేయాత్మా విశిష్టః శిష్టకృచ్ఛుచిః ।
సిద్ధార్థః సిద్ధసఙ్కల్పః సిద్ధిదః సిద్ధిసాధనః ॥ 27 ॥

వృషాహీ వృషభో విష్ణుర్వృషపర్వా వృషోదరః ।
వర్ధనో వర్ధమానశ్చ వివిక్తః శ్రుతిసాగరః ॥ 28 ॥

సుభుజో దుర్ధరో వాగ్మీ మహేన్ద్రో వసుదో వసుః ।
నైకరూపో బృహద్రూపః శిపివిష్టః ప్రకాశనః ॥ 29 ॥

ఓజస్తేజోద్యుతిధరః ప్రకాశాత్మా ప్రతాపనః ।
ఋద్ధః స్పష్టాక్షరో మంత్రశ్చన్ద్రాంశుర్భాస్కరద్యుతిః ॥ 30 ॥

అమృతాంశూద్భవః భానుః శశబిన్దుః సురేశ్వరః ।
ౌషధం జగతః సేతుః సత్యధర్మపరాక్రమః ॥ 31 ॥

భూతభవ్యభవన్నాథః పవనః పావనోऽనలః ।
కామహా కామకృత్కాన్తః కామః కామప్రదః ప్రభుః ॥ 32 ॥

యుగాదికృద్యుగావర్తో నైకమాయో మహాశనః ।
అదృశ్యో వ్యక్తరూపశ్చ సహస్రజిదనన్తజిత్ ॥ 33 ॥

ఇష్టోऽవిశిష్టః శిష్టేష్టః శిఖణ్డీ నహుషో వృషః ।
క్రోధహా క్రోధకృత్కర్తా విశ్వబాహుర్మహీధరః ॥ 34 ॥

అచ్యుతః ప్రథితః ప్రాణః ప్రాణదో వాసవానుజః ।
అపాంపతిరధిష్ఠానమప్రమత్తః ప్రతిష్ఠితః ॥ 35 ॥

స్కన్దః స్కన్దధరో ధుర్యో వరదో వాయువాహనః ।
వాసుదేవో బృహద్భానురాదిదేవః పురన్దరః ॥ 36 ॥

అశోకస్తారణస్తారః శూరః శౌరిర్జనేశ్వరః ।
అనుకూలః శతావర్తః పద్మీ పద్మనిభేక్షణః ॥ 37 ॥

పద్మనాభోऽరవిన్దాక్షః పద్మగర్భః శరీరభృత్ ।
మహర్థిరృద్ధి వృద్ధాత్మా మహాక్షో గరుడధ్వజః ॥ 38 ॥

అతులః శరభః భీమః సమయజ్ఞో హవిర్హరిః ।
సర్వలక్షణలక్షణ్యో లక్ష్మీవాన్ సమితింజయః ॥ 39 ॥

విక్షరో రోహితో మార్గో హేతుర్దామోదరః సహః ।
మహీధరో మహాభాగో వేగవానమితాశనః ॥ 40 ॥

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।
కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ 41 ॥

వ్యవసాయో వ్యవస్థానః సంస్థానః స్థానదో ధ్రువః ।
పరర్థిః పరమస్పష్టస్తుష్టః పుష్టః శుభేక్షణః ॥ 42 ॥

రామో విరామో విరతో మార్గో నేయో నయోऽనయః ।
వీరశ్శక్తిమతాం శ్రేష్ఠో ధర్మో ధర్మవిదుత్తమః ॥ 43 ॥

వైకుణ్ఠః పురుషః ప్రాణః ప్రాణదః ప్రణవః పృథుః ।
హిరణ్యగర్భః శత్రుఘ్నో వ్యాప్తో వాయురధోక్షజః ॥ 44 ॥

ఋతుః సుదర్శనః కాలః పరమేష్ఠీ పరిగ్రహః ।
ఉగ్రః సంవత్సరో దక్షో విశ్రామో విశ్వదక్షిణః ॥ 45 ॥

విస్తారః స్థావరః స్థాణుః ప్రమాణం బీజమవ్యయమ్ ।
అర్థోऽనర్థో మహాకోశో మహాభోగో మహాధనః ॥ 46 ॥

అనిర్విణ్ణః స్థవిష్ఠోऽభూర్ధర్మయూపో మహామఖః ।
నక్షత్రనేమిర్నక్షత్రీ క్షమః క్షామః సమీహనః ॥ 47 ॥

యజ్ఞ ఇజ్యో మహేజ్యశ్చ క్రతుః సత్రం సతాంగతిః ।
సర్వదర్శీ విముక్తాత్మా సర్వజ్ఞో జ్ఞానముత్తమమ్ ॥ 48 ॥

సువ్రతః సుముఖః సూక్ష్మః సుఘోషః సుఖదః సుహృత్ ।
మనోహరో జితక్రోధో వీరబాహుర్విదారణః ॥ 49 ॥

స్వాపనః స్వవశో వ్యాపీ నైకాత్మా నైకకర్మకృత్ ।
వత్సరో వత్సలో వత్సీ రత్నగర్భో ధనేశ్వరః ॥ 50 ॥

ధర్మగుబ్దర్మకృద్ధర్మీ సదసత్క్షరమక్షరమ్ ।
అవిజ్ఞాతా సహస్రాంశుర్విధాతా కృతలక్షణః ॥ 51 ॥

గభస్తినేమిః సత్త్వస్థః సింహో భూతమహేశ్వరః ।
ఆదిదేవో మహాదేవో దేవేశో దేవభృద్గురుః ॥ 52 ॥

ఉత్తరో గోపతిర్గోప్తా జ్ఞానగమ్యః పురాతనః ।
శరీరభూతభృద్భోక్తా కపీన్ద్రో భూరిదక్షిణః ॥ 53 ॥

సోమపోऽమృతపః సోమః పురుజిత్పురుసత్తమః ।
వినయో జయః సత్యసన్ధో దాశార్హః సాత్త్వతాంపతిః ॥ 54 ॥

జీవో వినయితా సాక్షీ ముకున్దోऽమితవిక్రమః ।
అమ్భోనిధిరనన్తాత్మా మహోదధిశయోऽన్తకః ॥ 55 ॥

అజో మహార్హః స్వాభావ్యో జితామిత్ః ప్రమోదనః ।
ఆనన్దో నన్దనో నన్దః సత్యధర్మా త్రివిక్రమః ॥ 56 ॥

మహర్షిః కపిలాచార్యః కృతజ్ఞో మేదినీపతిః ।
త్రిపదస్త్రిదశాధ్యక్షో మహాశృఙ్గః కృతాన్తకృత్ ॥ 57 ॥

మహావరాహో గోవిన్దః సుషేణః కనకాఙ్గదీ ।
గుహ్యో గభీరో గహనో గుప్తశ్చక్రగదాధరః ॥ 58 ॥

వేధాః స్వాఙ్గోऽజితః కృష్ణో దృఢః సంకర్షణోऽచ్యుతః ।
వరుణో వారుణో వృక్షః పుష్కరాక్షో మహామనాః ॥ 59 ॥

భగవాన్ భగహాऽऽనన్దీ వనమాలీ హలాయుధః ।
ఆదిత్యో జ్యోతిరాదిత్యః సహిష్ణుర్గతిసత్తమః ॥ 60 ॥

సుధన్వా ఖణ్డపరశుర్దారుణో ద్రవిణప్రదః ।
దివిస్స్పృక్ సర్వదృగ్వ్యాసో వాచస్పతిరయోనిజః ॥ 61 ॥

త్రిసామా సామగః సామ నిర్వాణం భేషజం భిషక్ ।
సన్న్యాసకృచ్ఛమః శాన్తో నిష్ఠా శాన్తిః పరాయణమ్ ॥ 62 ॥

శుభాఙ్గః శాన్తిదః స్రష్టా కుముదః కువలేశయః ।
గోహితో గోపతిర్గోప్తా వృషభాక్షో వృషప్రియః ॥ 63 ॥

అనివర్తీ నివృత్తాత్మా సంక్షేప్తా క్షోమేకృచ్ఛివః ।
శ్రీవత్సవక్షాః శ్రీవాసః శ్రీపతిః శ్రీమతాం వరః ॥ 64 ॥

శ్రీదః శ్రీశః శ్రీనివాసః శ్రీనిధిః శ్రీవిభావనః ।
శ్రీధరః శ్రీకరః శ్రేయః శ్రీమాన్ లోకత్రయాశ్రయః ॥ 65 ॥

స్వక్షః స్వఙ్గః శతానన్దో నన్దిర్జ్యోతిర్గణేశ్వరః ।
విజితాత్మా విధేయాత్మా సత్కీర్తిశ్ఛిన్నసంశయః ॥ 66 ॥

ఉదీర్ణః సర్వతశ్చక్షురనీశః శాశ్వతస్థిరః ।
భూశయో భూషణో భూతిర్విశోకః శోకనాశనః ॥ 67 ॥

అర్చిష్మానర్చితః కుమ్భో విశుద్ధాత్మా విశోధనః ।
అనిరుద్ధోऽప్రతిరథః ప్రద్యుమ్నోऽమితవిక్రమః ॥ 68 ॥

కాలనేమినిహా వీరః శౌరిః శూరజనేశ్వరః ।
త్రిలోకాత్మా త్రిలోకేశః కేశవః కేశిహా హరిః ॥ 69 ॥

కామదేవః కామపాలః కామీ కాన్తః కృతాగమః ।
అనిర్దేశ్యవపుర్విష్ణుర్వీరోऽనన్తో ధనంజయః ॥ 70 ॥

బ్రహ్మణ్యో బ్రహ్మకృద్బ్రహ్మా బ్రహ్మ బ్రహ్మవివర్ధనః ।
బ్రహ్మవిద్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మీ బ్రహ్మజ్ఞో బ్రాహ్మణప్రియః ॥ 71 ॥

మహాక్రమో మహాకర్మా మహాతేజా మహోరగః ।
మహాక్రతుర్మహాయజ్వా మహాయజ్ఞో మహాహవిః ॥ 72 ॥

స్తవ్యః స్తవప్రియః స్తోత్రం స్తుతిః స్తోతా రణప్రియః ।
పూర్ణః పూరయితా పుణ్యః పుణ్యకీర్తిరనామయః ॥ 73 ॥

మనోజవస్తీర్థకరో వసురేతా వసుప్రదః ।
వసుప్రదో వాసుదేవో వసుర్వసుమనా హవిః ॥ 74 ॥

సద్గతిః సత్కృతిః సత్తా సద్భూతిః సత్పరాయణః ।
శూరసేనో యదుశ్రేష్ఠః సన్నివాసః సుయామునః ॥ 75 ॥

భూతావాసో వాసుదేవః సర్వాసునిలయోऽనలః ।
దర్పహా దర్పదో దృప్తో దుర్ధరోऽథాపరాజితః ॥ 76 ॥

విశ్వమూర్తిర్మహామార్తిర్దీప్తమూర్తిరమూర్తిమాన్ ।
అనేకమూర్తిరవ్యక్తః శతమూర్తిః శతాననః ॥ 77 ॥

ఏకో నైకః సవః కః కిం యత్తత్ పదమనుత్తమమ్ ।
లోకబన్ధుర్‌లోకనాథో మాధవో భక్తవత్సలః ॥ 78 ॥

సువర్ణవర్ణో హేమాఙ్గో వరాఙ్గశ్చన్దనాఙ్గదీ ।
వీరహా విషమః శూన్యో ఘృతాశీరచలశ్చలః ॥ 79 ॥

అమానీ మానదో మాన్యో లోకస్వామీ త్రివిక్రమః ।
సత్యమేధా మీధమేధా సుమేధా మేధజో ధృతః ॥ 80 ॥

తేజోధరో ద్యుతిధరః సర్వశస్త్రభృతాం వరః ।
ప్రగ్రహో నిగ్రహో వ్యగ్రో నైకశృఙ్గో గదాగ్రజః ॥ 81 ॥

చతుర్మూర్తిశ్చతుర్బాహుశ్చతుర్వ్యూహశ్చతుర్గతిః ।
చతురాత్మా చతుర్భావశ్చతుర్వేదవిదేకపాత్ ॥ 82 ॥

సమావర్తోऽనివృత్తాత్మా దుర్జయో దురతిక్రమః ।
దుర్లభో దుర్గమో దుర్గో దురావాసో దురారిహా ॥ 83 ॥

శుభాఙ్గో లోకసారఙ్గః సుతన్తుస్తన్తువర్ధనః ।
ఇన్ద్రకర్మా మహాతేజాః కృతకర్మా కృతాగమః ॥ 84 ॥

ఉద్భవః సున్దరః సున్దో రత్ననాభః సులోచనః ।
అర్కో వాజసనః శృఙ్గీ జయన్తః సర్వవిజ్జయీ ॥ 85 ॥

సువర్ణబిన్దురక్షోభ్యః సర్వవాగీశ్వరేశ్వరః ।
మహాహ్రదో మహాగర్తో మహాభూతో మహానిధిః ॥ 86 ॥

కుముదః కున్దరః కున్దః పర్జన్యః పావనోऽనిలః ।
అమృతాశోऽమృతవపుః సర్వజ్ఞః సర్వతోముఖః ॥ 87 ॥

సులభః సువ్రతః సిద్ధః శత్రుజిచ్ఛత్రుతాపనః ।
న్యగ్రోధోऽదుమ్బరోऽశ్వత్థశ్చాణూరాన్ధ్రనిషూదనః ॥ 88 ॥

సహస్రార్చిః సప్తజిహ్వః సప్తైధాః సప్తవాహనః ।
అమూర్తిరనఘోऽచిన్త్యో భయకృద్భయనాశనః ॥ 89 ॥

అణుర్బృహత్కర్శః స్థూలో గుణభృన్నిర్గుణో మహాన్ ।
అధృతః స్వధృతః స్వాస్యః ప్రాగ్భంశో వంశవర్ధనః ॥ 90 ॥

భారభృత్ కథితో యోగీ యోగీశః సర్వకామదః ।
ఆశ్రమః శ్రమణః క్షామః సుపర్ణో వాయువాహనః ॥ 91 ॥

ధనుర్ధరో ధనుర్వేదో దణ్డో దమయితా దమః ।
అపరాజితః సర్వసహో నియన్తా నియమో యమః ॥ 92 ॥

సత్త్వవాన్ సాత్త్వికః సత్యః సత్యధర్మపరాయణః ।
అభిప్రాయః ప్రియార్హోऽర్హః ప్రియకృత్ ప్రీతివర్ధనః ॥ 93 ॥

విహాయసగతిర్జ్యోతిః సురుచిర్హుతభుగ్విభుః ।
రవిర్విరోచనః సూర్యః సవితా రవిలోచనః ॥ 94 ॥

అనన్తో హుతభుగ్భోక్తా సుఖదో నైకజోऽగ్రజః ।
అనిర్విణ్ణః సదామర్షీ లోకాధిష్ఠానమద్భుతః ॥ 95 ॥

సనాత్సనాాతనతమః కపిలః కపిరవ్యయః ।
స్వస్తిదః స్వస్తికృత్స్వస్తి స్వస్తిభుక్స్వస్తిదక్షిణః ॥ 96 ॥

అరౌద్రః కుణ్డలీ చక్రీ విక్రమ్యూర్జితశాసనః ।
శబ్దాతిగః శబ్దసహః శిశిరః శర్వరీకరః ॥ 97 ॥

అక్రూరః పేసలో దక్షో దక్షిణః క్షమిణాం వరః ।
విద్వత్తమో వీతభయః పుణ్యశ్రవణకీర్తనః ॥ 98 ॥

ఉత్తారణో దుష్కృతిహా పుణ్యో దుఃస్వప్ననాశనః ।
వీరహా రక్షణః సన్తో జీవనః పర్యవస్థితః ॥ 99 ॥

అనన్తరూపోऽనన్తశ్రీర్జితమన్యుర్భయాపహః ।
చతురశ్రో గభీరాత్మా విదిశో వ్యాదిశో దిశః ॥ 100 ॥

అనాదిర్భూర్భువో లక్ష్మీః సువీరో రుచిరాఙ్గదః ।
జననో జనజన్మాదిర్భీమో భీమపరాక్రమః ॥ 101 ॥

ఆధారనిలయోऽధాతా పుష్పహాసః ప్రజాగరః ।
ఊర్ధ్వగః సత్పథాచారః ప్రాణదః ప్రణవః పణః ॥ 102 ॥

ప్రమాణం ప్రాణనిలయః ప్రాణభృత్ ప్రాణజీవనః ।
తత్త్వం తత్త్వవిదేకాత్మా జన్మమృత్యుజరాతిగః ॥ 103 ॥

భూర్భువః స్వస్తరుస్తారః సవితా ప్రపితామహః ।
యజ్ఞో యజ్ఞపతిర్యజ్వా యజ్ఞాఙ్గో యజ్ఞవాహనః ॥ 104 ॥

యజ్ఞభృద్ యజ్ఞకృద్ యజ్ఞీ యజ్ఞభుగ్ యజ్ఞసాధనః ।
యజ్ఞాన్తకృద్ యజ్ఞగుహ్యమన్నమన్నాద ఏవ చ ॥ 105 ॥

ఆత్మయోనిః స్వయంజాతో వైఖానః సామగాయనః ।
దేవకీనన్దనః స్రష్టా క్షితీశః పాపనాశనః ॥ 106 ॥

శఙ్ఖభృన్నన్దకీ చక్రీ శార్ఙ్గధన్వా గదాధరః ।
రథాఙ్గపాణిరక్షోభ్యః సర్వప్రహరణాయుధః ॥ 107 ॥

సర్వప్రహరణాయుధ ఓం నమ ఇతి ।

---

ఇతీదం కీర్తనీయస్య కేశవస్య మహాత్మనః ।
నామ్నాం సహస్రం దివ్యానామశేషేణ ప్రకీర్తితమ్ ॥ 1 ॥

య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం యశ్చాపి పరికీర్తయేత్ ।
నాశుభం ప్రాప్నుయాత్ కిఞ్చిత్సోऽముత్రేహ చ మానవః ॥ 2 ॥

వేదాన్తగో బ్రాహ్మణః స్యాత్ క్షత్రియో విజయీ భవేత్ ।
వైశ్యో ధనసమృద్ధః స్యాత్ శూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ ॥ 3 ॥

ధర్మార్థీ ప్రాప్నుయాద్ధర్మమర్థార్థీ చార్థమాప్నుయాత్ ।
కామానవాప్నుయాత్ కామీ ప్రజార్థీ ప్రాప్నుయాత్ ప్రజాః ॥ 4 ॥

భక్తిమాన్ యః సదోత్థాయ శుచిస్తద్గతమానసః ।
సహస్రం వాసుదేవస్య నామ్నామేతత్ ప్రకీర్తయేత్ ॥ 5 ॥

యశః ప్రాప్నోతి విపులం యాతి జ్ఞాతిప్రాధాన్యమేవ చ ।
అచలాం శ్రియమాప్నోతి శ్రేయః ప్రాప్నోత్యనుత్తమమ్ ॥ 6 ॥

న భయం క్వచిదాప్నోతి వీర్యం తేజశ్చ విన్దతి ।
భవత్యరోగో ద్యుతిమాన్ బలరూపగుణాన్వితః ॥ 7 ॥

రోగార్తో ముచ్యతే రోగాద్బద్ధో ముచ్యేత బంధనాత్ ।
భయాన్ముచ్యేత భీతస్తు ముచ్యేతాపన్న ఆపదః ॥ 8 ॥

దుర్గాణ్యతితరత్యాశు పురుషః పురుషోత్తమమ్ ।
స్తువన్నాభసహస్రేణ నిత్యం భక్తిసమన్వితః ॥ 9 ॥

వాసుదేవాశ్రయో మర్త్యో వాసుదేవపరాయణః ।
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా యాతి బ్రహ్మ సనాతనమ్ ॥ 10 ॥

న వాసుదేవభక్తానామశుభం విద్యతే క్వచిత్ ।
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిభయం నైవోపజాయతే ॥ 11 ॥

ఇమం స్తవమధీయానః శ్రద్ధాభక్తిసమన్వితః ।
యుజ్యేతాత్మసుఖక్షాన్తిశ్రీధృతిస్మృతికీర్తిభిః ॥ 12 ॥

న క్రోధో న చ మాత్సర్యం న లోభో నాశుభా మతిః ।
భవన్తి కృతపుణ్యానాం భక్తానాం పురుషోత్తమే ॥ 13 ॥

ద్యౌః సచర్దార్కనక్షత్రా ఖం దిశో భూర్మహోదధిః ।
వాసుదేవస్య వీర్యేణ విధృతాని మహాత్మనః ॥ 14 ॥

ససురాసురగన్ధర్వం సయక్షోరగరాక్షసమ్ ।
జగద్వశే వర్తతేదం కృష్ణస్య సచరాచరమ్ ॥ 15 ॥

ఇన్ద్రియాణి మనో బుద్ధిః సత్త్వం తేజో బలం ధృతిః ।
వాసుదేవాత్మకాన్యాహుః క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞ ఏవ చ ॥ 16 ॥

సర్వాగమానామాచారః ప్రథమం పరికల్పతే ।
ఆచారప్రభవో ధర్మో ధర్మస్య ప్రభురచ్యుతః ॥ 17 ॥

ఋషయః పితరో దేవా మహాభూతాని ధాతవః ।
జఙ్గమాజఙ్గం చేదం జగన్నారాయణోద్భవమ్ ॥ 18 ॥

యోగో జ్ఞానం తథా సాంఖ్యం విద్య శిల్పాది కర్మ చ ।
వేదాః శాస్త్రాణి విజ్ఞానమేతత్సర్వం జనార్దనాత్ ॥ 19 ॥

ఏకో విష్ణుర్మహద్భూతం పృథగ్భూతాన్యనేకశః ।
త్రిన్లోకాన్వ్యాప్య భూతాత్మా భుఙ్క్తే విశ్వభుగవ్యయః ॥ 20 ॥

ఇమం స్తవం భగవతో విష్ణోర్వ్యాసేన కీర్తితమ్ ।
పఠేద్య ఇచ్ఛేత్ పురుషః శ్రేయః ప్రాప్తుం సుఖాని చ ॥ 21 ॥

విశ్వేశ్వరమజం దేవం జగతః ప్రభవాప్యయమ్ ।
భజన్తి యే పుష్కరాక్షం న తే యాన్తి పరాభవమ్ ॥ 22 ॥

శ్రీ భగవానువాచ
యో మాం నామసహస్రేణ స్తోతుమిచ్ఛతి పాణ్డవ ।
సోऽహమేకేన శ్లోకేన స్తుత ఏవ న సంశయః ॥ 23 ॥

స్తుత ఏవ న సంశయ ఓం నమ ఇతి ।

వ్యాస ఉవాచ
వాసనాద్వాసుదేవస్య వాసితం భువనత్రయమ్ ।
సర్వభూతనివాసోऽసి వాసుదేవ నమోऽస్తు తే ॥ 24 ॥

శ్రీవాసుదేవ నమోऽస్తుత ఓం నమ ఇతి ।

పార్వత్యువాచ
కేనోపాయేన లఘునా విష్ణోర్నామసహస్రకమ్ ।
పఠ్యతే పణ్డితైర్నిత్యం శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం ప్రభో ॥ 25 ॥

ఈశ్వర ఉవాచ
శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే ।
సహస్రనామతత్తుల్యం రామనామ వరాననే ॥ 26 ॥

శ్రీరామనామ వరానన ఓం నమ ఇతి । (3 సార్లు)

బ్రహ్మోవాచ
నమోऽస్త్వనన్తాయ సహస్రమూర్తయే सहస్రపాదాక్షిశిరోరుబాహవే ।
సహస్రనామ్నే పురుషాయ శాశ్వతే సహస్రకోటీయుగధారిణే నమః ॥ 27 ॥

శ్రీసహస్రకోటీయుగధారిణే నమ ఓం నమ ఇతి ।

సంజయ ఉవాచ
యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః ।
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ ॥ 28 ॥

వనమాలీ గదీ శార్ఙ్గీ శఙ్ఖీ చక్రీ చ నన్దకీ ।
శ్రీమన్నారాయణో విష్ణుర్వాసుదేవోऽభిరక్షతు ॥ 29 ॥

ఫలశృతి భావము

శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్ర ఫలశృతి యందు భీష్మ పితామహుడు మరియు ఇతర మహర్షులు ఈ నామాల మహత్యాన్ని వివరించారు:

1. సకల వర్ణాల శ్రేయస్సు: ఈ దివ్య నామాలను నిత్యం వినేవారు లేదా పారాయణం చేసేవారు ఇహపరాలలో ఎలాంటి అశుభాన్ని పొందరు. వేదాంత జ్ఞానాన్ని కోరే బ్రాహ్మణునికి జ్ఞానము, క్షత్రియునికి విజయము, వైశ్యునికి ధనధాన్య సమృద్ధి, శూద్రునికి సుఖశాంతి లభిస్తాయి.
2. పురుషార్థ సిద్ధి: ధర్మార్థికి ధర్మము, అర్థార్థికి ఐశ్వర్యము, కామార్థికి సత్కోరికలు, సంతానార్థికి సత్సంతానము ప్రాప్తిస్తాయి.
3. రామ నామ తారక మంత్రము: పార్వతీదేవి పరమశివుడిని "పండితులు ప్రతిరోజూ విష్ణు సహస్రనామాన్ని సులభంగా పఠించే మార్గమేది?" అని ప్రశ్నించగా, పరమశివుడు:
   "శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే । సహస్రనామ తత్తుల్యం రామనామ వరాననే ॥"
   అని ఉపదేశించారు. ఒక్కసారి శ్రీరామ నామాన్ని ఉచ్ఛరించడం సంపూర్ణ సహస్రనామ పారాయణతో సమానమైన ఫలాన్ని ఇస్తుందని శివుడు తెలపడం ఈ నామ మహిమకు పరాకాష్ఠ.

---

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ!
శాంతాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశం
విశ్వాధారం గగనసదృశం మేఘవర్ణం శుభాంగమ్ ।
లక్ష్మీకాంతం కమలనయనం యోగిభిర్ధ్యానగమ్యం
వందే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైకనాథమ్ ॥

ఓ శ్రీమన్నారాయణా!
నీ వేయి దివ్య నామముల స్మరణతో మా హృదయాలలోని శోకము, భయము, అజ్ఞానమనే అంధకారము నశించుగాక. మా మనస్సులలో సదా నీ దివ్య మంగళ రూప ధ్యానము, ముఖమున నీ నామ జపము నిలిచియుండుగాక. సకల జీవులకు శాంతి, శుభము మరియు జ్ఞానము ప్రసాదించుము.

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

---