మేధా సూక్తం
కృష్ణ యజుర్వేద మహానారాయణోపనిషత్తులోని అత్యున్నత మేధా ప్రార్థన మేధా సూక్తం. సంపూర్ణ 6 వైదిక మంత్రాలు, ఫలశృతి, విద్యా బుద్ధి ఫలితాలు మరియు తాత్పర్యం.
ధ్యాన శ్లోకం
సరస్వతి నమస్తుభ్యం వరదే కామరూపిణి ।
విద్యారంభం కరిష్యామి సిద్ధిర్భవతు మే సదా ॥ఓం శ్రీ మేధా దేవ్యై నమః!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః!
స్తోత్రం
ఓం మేధాదేవీ జుషమాణా న ఆగాద్విశ్వాచీ భద్రా సుమనస్యమానా ।
త్వయా జుష్టా జుషమాణా దురుక్తాన్ బృహద్వదేమ విదథే సువీరాః ॥ 1 ॥
త్వయా జుష్ట ఋషిర్భవతి దేవి త్వయా బ్రహ్మాగతశ్రీరుత త్వయా ।
త్వయా జుష్టశ్చిత్రం విందతే వసు సా నో జుషస్వ ద్రవిణేన మేధే ॥ 2 ॥
మేధాం మ ఇంద్రో దదాతు మేధాం దేవీ సరస్వతీ ।
మేధాం మే అశ్వినావుభావధత్తాం పుష్కరస్రజా ॥ 3 ॥
అప్సరాసు చ యా మేధా గంధర్వేషు చ యన్మనః ।
దైవీం మేధా సరస్వతీ సా మాం మేధా సురభిర్జుషతాం స్వాహా ॥ 4 ॥
ఆ మాం మేధా సురభిర్విశ్వరూపా హిరణ్యవర్ణా జగతీ జగమ్యా ।
ఊర్జస్వతీ పయసా పిన్వమానా సా మాం మేధా సుప్రతీకా జుషంతాం స్వాహా ॥ 5 ॥
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయ్యగ్నిస్తేజో దధాతు ।
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయీంద్ర ఇంద్రియం దధాతు ।
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయి సూర్యో భ్రాజో దధాతు ॥ 6 ॥
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః!
ఫలశ్రుతి
- అద్భుత జ్ఞాపకశక్తి & ఏకాగ్రత: చదివిన విషయాలు సులభంగా గుర్తుండి పరీక్షలలో విశేష విజయం లభిస్తుంది.
- వాక్శుద్ధి & పాండిత్యం: సభలలో అనర్గళంగా మాట్లాడే వాక్పటిమ, వాక్చాతుర్యం అలవడతాయి.
- మందబుద్ధి & అలసత్వ నివారణ: మెదడులోని జడత్వం, మతిమరుపు, అస్పష్టతలు తొలగి చురుకుదనం పెరుగుతుంది.
- బ్రహ్మవర్చస్సు ప్రాప్తి: ముఖంలో తేజస్సు, ఆత్మవిశ్వాసం మరియు దైవీ జ్ఞానం వికసిస్తాయి.
సరస్వతీం చ తాం దేవీం సురభీం విశ్వరూపిణీమ్ ।
మేధాం చ సర్వభూతానాం నమామ్యమృతదాయినీమ్ ॥
ఫలశృతి భావము
సకల ప్రాణులకు జ్ఞానామృతాన్ని ప్రసాదించే విశ్వరూపిణి అయిన మేధా దేవిని భక్తితో ఆరాధించే సాధకులు అఖండ మేధా సంపదను, ఉత్తమ సంతానాన్ని, ఆయురారోగ్య తేజస్సులను పొందుతారు.
పరిచయం
శ్రీ మేధా సూక్తం కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ అరణ్యకములోని మహానారాయణోపనిషత్తునకు చెందిన పరమ పవిత్రమైన విద్యా ప్రార్థన.
"మేధా" అనగా కేవలం సాధారణ తెలివితేటలు మాత్రమే కాదు; వేద శాస్త్ర సత్యాలను గ్రహించి, స్మృతి యందు నిలుపుకుని, సమయస్ఫూర్తితో సన్మార్గంలో వినియోగించే అత్యున్నత దివ్య బుద్ధినే "మేధా శక్తి" అంటారు.
ఈ సూక్తంలో మేధా దేవిని, ఇంద్రుని, సరస్వతీ దేవిని మరియు అశ్విని దేవతలను ఆహ్వానిస్తూ తమ బుద్ధి యందు నిలిచి విశేష జ్ఞాన తేజస్సును (బ్రహ్మవర్చస్సు) ప్రసాదించవలసిందిగా ఋషులు ప్రార్థిస్తారు. విద్యార్థులు, పండితులు మరియు ఆధ్యాత్మిక సాధకులు ప్రతిరోజూ ప్రాతఃకాలం మేధా సూక్తాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల అపారమైన జ్ఞాపకశక్తి, వాక్శుద్ధి లభిస్తాయి.
ధ్యాన శ్లోకం
సరస్వతి నమస్తుభ్యం వరదే కామరూపిణి ।
విద్యారంభం కరిష్యామి సిద్ధిర్భవతు మే సదా ॥ఓం శ్రీ మేధా దేవ్యై నమః!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః!
స్తోత్రం
ఓం మేధాదేవీ జుషమాణా న ఆగాద్విశ్వాచీ భద్రా సుమనస్యమానా ।
త్వయా జుష్టా జుషమాణా దురుక్తాన్ బృహద్వదేమ విదథే సువీరాః ॥ 1 ॥
త్వయా జుష్ట ఋషిర్భవతి దేవి త్వయా బ్రహ్మాగతశ్రీరుత త్వయా ।
త్వయా జుష్టశ్చిత్రం విందతే వసు సా నో జుషస్వ ద్రవిణేన మేధే ॥ 2 ॥
మేధాం మ ఇంద్రో దదాతు మేధాం దేవీ సరస్వతీ ।
మేధాం మే అశ్వినావుభావధత్తాం పుష్కరస్రజా ॥ 3 ॥
అప్సరాసు చ యా మేధా గంధర్వేషు చ యన్మనః ।
దైవీం మేధా సరస్వతీ సా మాం మేధా సురభిర్జుషతాం స్వాహా ॥ 4 ॥
ఆ మాం మేధా సురభిర్విశ్వరూపా హిరణ్యవర్ణా జగతీ జగమ్యా ।
ఊర్జస్వతీ పయసా పిన్వమానా సా మాం మేధా సుప్రతీకా జుషంతాం స్వాహా ॥ 5 ॥
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయ్యగ్నిస్తేజో దధాతు ।
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయీంద్ర ఇంద్రియం దధాతు ।
మయి మేధాం మయి ప్రజాం మయి సూర్యో భ్రాజో దధాతు ॥ 6 ॥
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః!
ఫలశ్రుతి
- అద్భుత జ్ఞాపకశక్తి & ఏకాగ్రత: చదివిన విషయాలు సులభంగా గుర్తుండి పరీక్షలలో విశేష విజయం లభిస్తుంది.
- వాక్శుద్ధి & పాండిత్యం: సభలలో అనర్గళంగా మాట్లాడే వాక్పటిమ, వాక్చాతుర్యం అలవడతాయి.
- మందబుద్ధి & అలసత్వ నివారణ: మెదడులోని జడత్వం, మతిమరుపు, అస్పష్టతలు తొలగి చురుకుదనం పెరుగుతుంది.
- బ్రహ్మవర్చస్సు ప్రాప్తి: ముఖంలో తేజస్సు, ఆత్మవిశ్వాసం మరియు దైవీ జ్ఞానం వికసిస్తాయి.
సరస్వతీం చ తాం దేవీం సురభీం విశ్వరూపిణీమ్ ।
మేధాం చ సర్వభూతానాం నమామ్యమృతదాయినీమ్ ॥
ఫలశృతి భావము
సకల ప్రాణులకు జ్ఞానామృతాన్ని ప్రసాదించే విశ్వరూపిణి అయిన మేధా దేవిని భక్తితో ఆరాధించే సాధకులు అఖండ మేధా సంపదను, ఉత్తమ సంతానాన్ని, ఆయురారోగ్య తేజస్సులను పొందుతారు.