శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులవారిచే విరచితమైన ద్వాదశ పుణ్య క్షేత్ర జ్యోతిర్లింగ వర్ణన శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం (సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ). సంపూర్ణ శ్లోకాలు, ఫలశృతి, సప్తజన్మ పాప నాశనము మరియు తెలుగు తాత్పర్యము.
ఓం నమః శివాయ!
సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్ ।
ఏతాని జ్యోతిర్లింగాని సాయం ప్రాతః పఠేన్నరః సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి ॥ఓ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాధిపతులారా! శ్రీ సోమనాథ, మల్లికార్జున, మహాకాల, ఓంకారేశ్వర, కేదారేశ్వర, భీమశంకర, విశ్వేశ్వర, త్రయంబక, వైద్యనాథ, నాగేశ్వర, రామేశ్వర, ఘృశ్నేశ్వర పరమేశ్వరులారా!
మాలోని సకల పాపాలను తొలగించి, నీ నిశ్చలమైన అద్వైత భక్తిని ప్రసాదించుము.ఓం నమో జ్యోతిర్మయాయ శివాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| స్తోత్రం పేరు | శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం |
| ప్రధాన దేవత | పరమశివుడు (ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాధిపతులు) |
| రచయిత | శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు |
| మూల గ్రంథం | శ్రీ ఆది శంకర గ్రంథావళి / శివ పురాణము |
| మూల భాష | సంస్కృతము |
| సంప్రదాయం | సనాతన ధర్మం / శైవ సంప్రదాయం |
| ప్రధాన ప్రారంభ శ్లోకం | సౌరాష్ట్రదేశే విశదేऽతిరమ్యే |
| శ్లోకాల సంఖ్య | 12 మూల శ్లోకాలు + 4 ధ్యాన శ్లోకాలు + 1 ఫలశృతి |
శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:
జ్యోతిర్మయద్వాదశలింగకానాం ప్రోక్తమిదం క్రమేణ స్తోత్రం ।
ఈశస్య పఠిత్వా మనుజోऽతిభక్త్యా ఫలం తదాప్నోతి తథా విదేహీ ॥ 13 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య
శ్రీమచ్ఛఙ్కరాచార్య విరచితం శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్ర ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడింది:
ఎవరైతే భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ జ్యోతిర్మయ ద్వాదశ లింగ స్తోత్రాన్ని క్రమంగా పారాయణం చేస్తారో, వారు 12 దివ్య క్షేత్రాల యాత్రా ఫలాన్ని పొంది, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై అంత్యమున దేహరహితమైన (విదేహ) ముక్తిని/శివలోకాన్ని పొందుతారు.
సనాతన భారతదేశంలోని పవిత్రమైన 12 దివ్య జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో స్వయంభూవుగా వెలసిన పరమశివుని జ్యోతిర్మయ రూపాలను ఒకే స్తోత్రంలో ధ్యానించే మహత్తర శైవ కావ్య నిధి "శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం". ఈ పవిత్ర స్తోత్రాన్ని అద్వైత వేదాంత స్థాపకులు శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులవారు విరచించారు.
"జ్యోతిర్లింగం" అనగా పరమశివుడు బ్రహ్మ, విష్ణువులకు తన అనంత స్వరూపాన్ని నిరూపించడానికి కాంతి స్తంభంగా (జ్యోతిర్మయ లింగంగా) అవతరించిన పరమ దివ్య రూపం. భారతదేశంలో ఉన్న 12 జ్యోతిర్లింగాలు మానవాళికి ముక్తినిచ్చే ప్రత్యక్ష శివ స్వరూపాలు.
ఈ స్తోత్రం జగత్ప్రసిద్ధమైన "సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్" అను ధ్యాన శ్లోకాలతో మరియు ప్రతీ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్ర వర్ణనతో నిండి ఉంది.
ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం ఉదయం లేదా సాయంత్రం వేళల్లో స్మరించడం వల్ల 12 పుణ్య జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను స్వయంగా దర్శించినంత పరమ పుణ్య ఫలం లభిస్తుంది.
ఓం నమః శివాయ!
సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్ ।
ఏతాని జ్యోతిర్లింగాని సాయం ప్రాతః పఠేన్నరః సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి ॥ఓ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాధిపతులారా! శ్రీ సోమనాథ, మల్లికార్జున, మహాకాల, ఓంకారేశ్వర, కేదారేశ్వర, భీమశంకర, విశ్వేశ్వర, త్రయంబక, వైద్యనాథ, నాగేశ్వర, రామేశ్వర, ఘృశ్నేశ్వర పరమేశ్వరులారా!
మాలోని సకల పాపాలను తొలగించి, నీ నిశ్చలమైన అద్వైత భక్తిని ప్రసాదించుము.ఓం నమో జ్యోతిర్మయాయ శివాయ!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| స్తోత్రం పేరు | శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం |
| ప్రధాన దేవత | పరమశివుడు (ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాధిపతులు) |
| రచయిత | శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు |
| మూల గ్రంథం | శ్రీ ఆది శంకర గ్రంథావళి / శివ పురాణము |
| మూల భాష | సంస్కృతము |
| సంప్రదాయం | సనాతన ధర్మం / శైవ సంప్రదాయం |
| ప్రధాన ప్రారంభ శ్లోకం | సౌరాష్ట్రదేశే విశదేऽతిరమ్యే |
| శ్లోకాల సంఖ్య | 12 మూల శ్లోకాలు + 4 ధ్యాన శ్లోకాలు + 1 ఫలశృతి |
శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం భారతీయ భౌగోళిక మరియు ఆధ్యాత్మిక ఐక్యతకు దివ్య సంకేతం:
శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రాన్ని నిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం వల్ల కలిగే శుభ ఫలితలు ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడ్డాయి:
జ్యోతిర్మయద్వాదశలింగకానాం ప్రోక్తమిదం క్రమేణ స్తోత్రం ।
ఈశస్య పఠిత్వా మనుజోऽతిభక్త్యా ఫలం తదాప్నోతి తథా విదేహీ ॥ 13 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య
శ్రీమచ్ఛఙ్కరాచార్య విరచితం శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్ర ఫలశృతి నందు ఈ విధంగా వివరింపబడింది:
ఎవరైతే భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ జ్యోతిర్మయ ద్వాదశ లింగ స్తోత్రాన్ని క్రమంగా పారాయణం చేస్తారో, వారు 12 దివ్య క్షేత్రాల యాత్రా ఫలాన్ని పొంది, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై అంత్యమున దేహరహితమైన (విదేహ) ముక్తిని/శివలోకాన్ని పొందుతారు.
ఈ పారాయణం, నియమాలు మరియు ఫలశృతి గురించిన సాధారణ ప్రశ్నలు
ప్రతిరోజూ ఉదయం సూర్యోదయ వేళ యందు లేదా సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో పారాయణం చేయడం అత్యుత్తమం. ముఖ్యంగా సోమవారం, మహాశివరాత్రి మరియు కార్తీక మాసంలో పారాయణం చేయడం విశేష ఫలప్రదం.
అవును. "సప్తజన్మకృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి" — నిష్టతో ఈ స్తోత్రం పఠించడం వల్ల 12 జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను స్వయంగా దర్శించినంత పరమ పుణ్య ఫలం లభిస్తుంది.
స్వయంభూవుగా ఆవిర్భవించిన పరమశివుని 12 దివ్య కాంతి లింగాకార రూపాన్ని జ్యోతిర్లింగం అంటారు.
అవును. స్త్రీలు, పురుషులు, పిల్లలు — అందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయవచ్చు.
ప్రత్యేక కఠిన నియమాలు లేవు. ఉదయాన్నే శుచిగా శివలింగం లేదా పరమశివుని పటం ముందు దీపారాధన చేసి పారాయణం చేస్తే సరిపోతుంది.